“Lạm dụng” thuốc tăng trưởng: Xử đẹp!

Thứ Tư, ngày 12/11/2014 - 02:00

(PL)- Các nước phát triển quản lý chặt chẽ lượng thuốc tăng trưởng, kháng sinh trong thực phẩm từ trang trại đến bàn ăn.

 

Bên cạnh những khả năng ảnh hưởng đến sức khỏe con người, các nhà khoa học còn lo ngại nguy cơ việc lạm dụng thuốc kháng sinh trong chăn nuôi sẽ tạo cơ hội cho các loại vi khuẩn nguy hiểm tiến hóa và sinh sôi, tạo nên những chủng vi khuẩn mới có khả năng kháng thuốc tốt hơn, nguy hiểm hơn là khoa học chưa tìm ra cách chữa trị. Thế nên tại nhiều nước, việc quản lý sử dụng kháng sinh, tăng trưởng ở vật nuôi là rất nghiêm ngặt.

Trung Quốc: Siết từ trang trại đến bàn ăn

Trong nhiều năm qua, thế giới biết đến Trung Quốc, với hàng loạt sự cố về an toàn thực phẩm (ATTP). Xuất phát từ tình trạng báo động đó, Trung Quốc đã có những hành động cụ thể, mạnh mẽ nhằm kiểm soát và thay đổi tình hình ATTP ở quốc gia này. Trung Quốc ban hành hàng loạt các văn bản pháp luật để điều chỉnh trong lĩnh vực ATTP. Tiêu biểu là Luật Vệ sinh thực phẩm, luật này trừng phạt hành chính, thủ tục giám sát vệ sinh thực phẩm và pháp luật khác có liên quan đến ATTP.

Trung Quốc thực hiện rất triệt để công tác kiểm soát ATTP bằng cơ chế quản lý ATTP theo chuỗi “từ trang trại đến bàn ăn”, có nghĩa là kiểm soát tổng thể ngay từ khâu sản xuất đến tiêu dùng, từ khâu chế biến, đóng gói, vận chuyển cho đến xuất nhập khẩu. Không chỉ là kiểm tra ở khâu cuối cùng trước khi đưa vào tiêu dùng mà các cơ quan chức năng ở Trung Quốc tiến hành kiểm tra, giám sát theo từng mắt xích, từng công đoạn trong quá trình sản xuất và kinh doanh thực phẩm.

Đồng thời, họ còn quan tâm đặc biệt đến vấn đề làm sạch môi trường nơi sản xuất, đảm bảo chất lượng đầu vào, tiêu chuẩn hóa sản phẩm đầu ra, tăng cường giám sát và cảnh báo chặt chẽ thị trường. Nhờ đó đã tạo ra một chuỗi liên kết có hệ thống để đảm bảo cho chất lượng thực phẩm tốt nhất khi đến tay người tiêu dùng.

Bên cạnh những quy định về quản lý, giám sát chất lượng thực phẩm, nhà nước Trung Quốc cũng quy định những chế tài hết sức nghiêm khắc để xử lý vi phạm trong lĩnh vực ATTP, đó là xử phạt hành chính với số tiền gấp 10 lần, thậm chí hàng chục lần mức độ vi phạm. Những quy định về bồi thường thiệt hại cũng được đặt ra nghiêm ngặt và trong các trường hợp vi phạm có tính chất nghiêm trọng thì sẽ bị xử phạt hình sự.

Chăn nuôi ở các nước rất chú trọng đến vấn đề an toàn cho thực phẩm. Ảnh: VMTRC

Châu Âu: Cấm kháng sinh, thuốc tăng trưởng

Liên minh châu Âu (EU) đã đưa ra quyết định nghiêm cấm sử dụng các chất kháng sinh hay hormone tăng trưởng để tăng trọng cho vật nuôi. Quyết định này đều đã được EU thông qua và có hiệu lực từ đầu năm 2006 đối với tất cả mặt hàng nông sản của các nước thành viên EU và cũng được áp dụng luôn với các mặt hàng nhập khẩu vào EU.

Tuy nhiên, việc cấm sử dụng chất kháng sinh trong chăn nuôi còn được EU áp dụng sớm hơn nữa. Lần lượt những năm 1996-1997, châu Âu đã ra quyết định cấm sử dụng các chất kháng sinh như avoparcin, tylosin hay spiramycin,… trong chăn nuôi. Đến năm 1999, Hội đồng Điều phối khoa học của Ủy ban châu Âu đã yêu cầu nghiêm cấm sử dụng các loại thuốc kháng sinh, vốn có khả năng sử dụng cho người, áp dụng vào trong thực phẩm chăn nuôi vì có khả năng tác động đến sức khỏe con người.

Tất cả quốc gia thành viên từ đó đều buộc phải giám sát việc sử dụng thuốc kháng sinh trong ngành nông nghiệp quốc gia, Cục Quản lý thuốc châu Âu (EMA) từ năm 2010 đã bắt đầu xây dựng các cơ sở dữ liệu quốc gia, thu thập số liệu thuốc kháng sinh được bán ra thị trường nông nghiệp và mục đích sử dụng của chúng tại các quốc gia thành viên. Tại Hà Lan, quá trình thống kê này được thực hiện theo ba bước. Đầu tiên, liên đoàn dược phẩm thú y của nước này (FIDIN) sẽ thu thập các số liệu về tổng số lượng bán ra của các mặt hàng thuốc thú y.

Sau đó chính phủ nước này lại phối hợp với một viện nghiên cứu độc lập là LEI Wageningen UR để khảo sát và ước lượng về mức độ sử dụng thuốc kháng sinh tính theo từng đầu gia súc-gia cầm. Cuối cùng, những cơ quan quản lý các nhóm ngành chăn nuôi sẽ tổng hợp tất cả thông tin đăng ký sử dụng thuốc thú y từ tất cả nông trại để kiểm tra chéo. Số liệu này sau đó sẽ được cung cấp lại cho EMA để bổ sung vào cơ sở dữ liệu quốc gia.

Còn tại nước Đức, việc sử dụng thuốc kháng sinh trong chế biến thực phẩm chăn nuôi cũng đã được chính phủ ra lệnh cấm từ năm 1996. Đến năm 2006, cùng với điều lệnh của EU yêu cầu chỉ dùng thuốc kháng sinh để chữa bệnh cho vật nuôi chứ không hỗ trợ tăng trưởng, chính phủ đã yêu cầu tất cả chất kháng sinh chỉ được phép bán cho các nông trại khi người mua hàng trình đơn thuốc đã được bác sĩ thú y kê khai.

Vào năm 2008, chính phủ Đức lại tiếp tục thông qua chiến lược quản lý thuốc kháng sinh toàn quốc (Deutsche Antibiotika-Resistenzstrategie - DART). Thông qua đó, các cơ quan chuyên trách được giao nhiệm vụ cải thiện cơ sở dữ liệu đối với tất cả loại thuốc có khả năng áp dụng cho mục đích tăng trưởng để tăng cường quản lý. Đồng thời, chiến lược cũng thúc đẩy thực hiện chính sách cải thiện môi trường chăn nuôi để ngăn ngừa bệnh tật, hạn chế tối đa việc sử dụng đến thuốc kháng sinh, qua đó loại trừ khả năng lạm dụng thuốc nhằm mục đích tăng trọng vật nuôi “bất hợp pháp”. Việc thực thi được chính phủ Đức giao về cho chính quyền các bang thực hiện.

Gần đây, vào tháng 2-2013, Hạ viện Đức lại tiếp tục thông qua đạo luật yêu cầu tất cả cơ sở chăn nuôi phải thường xuyên báo cáo cho chính quyền tiểu bang số lượng và tên các loại thuốc kháng sinh mà mình đã mua và sử dụng. Chính quyền sau đó sẽ sử dụng số liệu này, bổ sung thêm các tính toán về mức độ tăng trưởng của ngành chăn nuôi để xác định lượng thuốc kháng sinh trung bình được sử dụng để phục vụ cho ngành nông nghiệp Đức.

Các nhà chăn nuôi nào sử dụng mức độ thuốc kháng sinh vượt khỏi ngưỡng trung bình này sẽ bị các cơ quan chức năng trong ngành thú y tiến hành điều tra. Thậm chí chính quyền địa phương còn có thể buộc các trang trại này phải chuyển đổi sang các phương án khác, thay thế cho thuốc kháng sinh để phục vụ chăn nuôi. Hiện đạo luật này vẫn đang chờ Thượng viện Đức thông qua để chính thức có hiệu lực.

Singapore: Thực phẩm phải có chứng chỉ an toàn

Năm 2006, Singapore ban hành Quy chế thực phẩm 2006 quy định về ATTP và những đặc điểm kỹ thuật, tiêu chuẩn chất phụ gia được phép và giới hạn về dung lượng hóa chất cũng như các tiêu chuẩn về ghi nhãn hàng quảng cáo. Những văn bản pháp luật này đã tạo ra hành lang pháp lý chặt chẽ trong việc quản lý ATTP ở Singapore.

Ngoài những quy định về đảm bảo ATTP, chính phủ Singapore còn xác định rõ trách nhiệm quản lý ATTP của các cơ quan có thẩm quyền. Theo đó, cơ quan chủ quản chịu trách nhiệm cao nhất là Cơ quan Nông sản thực phẩm và Thú y Singapore (The Agri-Food and Veterinary Authority - AVA) có trách nhiệm điều chỉnh và đảm bảo sự ổn định, cung cấp đầy đủ an toàn chất lượng sản phẩm tươi sống.

Thực phẩm kinh doanh, tiêu thụ tại Singapore phải có các chứng chỉ do AVA cấp bao gồm chứng chỉ về rau quả và các sản phẩm khác. Đây là sự chứng nhận về mặt chất lượng, vệ sinh thực phẩm và cấp cho các trang trại trồng, sản xuất rau, hoa quả, chứng chỉ công nhận các cơ sở này đủ điều kiện chất lượng và vệ sinh để cung cấp vào thị trường Singapore.

Chỉ những cơ sở nào được AVA cấp chứng chỉ mới được nhập khẩu sản phẩm của chính mình sản xuất vào thị trường Singapore và nhà nhập khẩu Singapore cũng chỉ nhập thông qua những cơ sở này và chịu trách nhiệm về chất lượng sản phẩm, tiêu thụ tại thị trường. Khi hàng nhập khẩu vào Singapore, AVA kiểm tra lần cuối trước khi cho tiêu thụ (kiểm tra mẫu, các hóa chất, thuốc trừ sâu được phép sử dụng nhưng ở mức tối đa cho phép trong thực phẩm, rau, hoa quả).

Như vậy vấn đề đảm bảo ATTP ở Singapore được thực hiện một cách chặt chẽ, triệt để từ khâu sản xuất đến tiêu thụ, chất lượng thực phẩm luôn được đảm bảo từ khâu đầu vào đến đầu ra, thực phẩm khi đến tay người tiêu dùng luôn là những thực phẩm sạch nhất. Có thể nói hệ thống pháp luật về ATTP của Singapore đã được xây dựng rất cụ thể và rõ ràng, thể hiện thái độ nghiêm khắc, quyết liệt của chính phủ và nhân dân Singapore trong lĩnh vực ATTP.

ThS. Võ Trung Tín - Trường Đại học Luật Tp. Hồ Chí Minh

HỒNG TÚ - TRUNG NHÂN (Ghi)

Đọc nhiều

Tiện ích

Tin mới

Danh mục