Gia sản 100 năm cải lương thật buồn

Văn hóa

Gia sản 100 năm cải lương thật buồn

(PL)- Một liên hoan cải lương toàn quốc mà số đơn vị tham gia có chữ cải lương nằm trong cái tên chính thức của mình lèo tèo chưa đếm hết 10 đầu ngón tay.

Bản tin liên quan

Liên hoan có mới, có cũ, có hay, có dở nhưng nhìn lại vẫn thấy một sự kiểm kê gia sản 100 năm thật buồn.

Một thời rực rỡ, một thời điêu linh

Nếu tính từ năm 1975 đến 1990, chỉ riêng tại TP.HCM thôi đã có 22 đoàn cải lương quốc doanh, biểu diễn tại 15 rạp trong thành phố hằng đêm. Chưa kể một số đoàn cải lương tập thể và có những đoàn có ngày phải diễn nhiều suất. Trong thời gian này, chỉ tỉnh Vĩnh Long thôi cũng có đến bảy đoàn cải lương quốc doanh, tập thể, tư nhân.

Điểm lại, trong những năm 1975-1990, tính gộp lại cả miền Nam có cả trăm đoàn cải lương lớn nhỏ, hoạt động khắp cả nước từ Nam ra Bắc. Gần hết các đêm diễn đều đông nghẹt người đi xem, có lúc sập cả sân khấu (gọi là sập giàn). Còn ở thời điểm này, khi cải lương đạt đến dấu mốc 100 năm ra đời và tồn tại, ở sự kiện mang tính tập trung mọi tiềm lực của cải lương cả nước này, có vét nồi giũ ống cũng chỉ có được 25 đơn vị hoạt động cải lương. Trong đó lại có đến tám đơn vị tư nhân hoạt động thời vụ khi có khi không, hoặc đến hội diễn mới làm vở để đi thi.

Đáng ngạc nhiên nữa, chỉ có vỏn vẹn chín đơn vị dù là đoàn nhà nước hoạt động chính quy bằng ngân sách còn giữ được cái tên có chữ cải lương trong đó. ở khu vực miền Nam - cái nôi của cải lương, số đơn vị giữ được tên cải lương lại ít hơn cả các đơn vị ở ngoài Bắc. Tại miền Nam, ở hội diễn này còn: Nhà hát cải lương Trần Hữu Trang, Đoàn cải lương Hương Tràm, Đoàn nghệ thuật cải lương Long An, Đoàn cải lương nhân dân Kiên Giang. Ở phía Bắc còn: Nhà hát cải lương Việt Nam, Nhà hát cải lương Hà Nội, Đoàn nghệ thuật cải lương Nam Định, Đoàn cải lương Hải Phòng, Đoàn cải lương Thái Bình. Còn lại, các đơn vị khác tham gia liên hoan cải lương toàn quốc này đều không có chữ cải lương trong cái tên chính của mình. Tức các đơn vị này là một đơn vị hoạt động nghệ thuật tổng hợp, hoặc không chuyên về cải lương mà còn bao gồm các nghệ thuật truyền thống khác.

Với xu hướng xóa bỏ bao cấp trong nghệ thuật, sáp nhập các đơn vị nghệ thuật, trong tương lai của Nhà nước, việc tồn tại những đoàn cải lương hoạt động chuyên biệt còn sẽ thu hẹp hơn nữa.


Cảnh trong vở Tổ quốc nơi cuối con đường ở liên hoan cải lương lần này. Ảnh: HÒA BÌNH

Quẩn quanh, hiếm hoi lực lượng kế thừa

Ngay trong Liên hoan Cải lương toàn quốc 2018, khi ngồi vào vị trí giám khảo, NSƯT Thanh Nam vẫn ngậm ngùi nói rằng: Cải lương đã đi vào ngõ cụt. Không chỉ ở thành phố cuộc sống giải trí sôi động, hiện đại, nhiều lựa chọn mà hiện ở các tỉnh, thành miền Tây, mảnh đất nuôi sống cải lương, khán giả cũng quay lưng với cải lương. Diễn phục vụ miễn phí người ta cũng không coi. Những lời chua xót của nghệ sĩ Thanh Nam là một thực tế được rất nhiều trưởng đoàn cải lương từ Nhà hát Trần Hữu Trang ở TP.HCM hay Đoàn văn công Đồng Tháp… đều thừa nhận.

Với một thực tế như vậy nên liên hoan cải lương toàn quốc năm nay không thoát khỏi một cục diện buồn. Gần nửa số vở diễn tham gia liên hoan đều là những kịch bản cũ nhiều năm đến vài chục năm về trước như: Thái hậu Dương Vân Nga, Rạng ngọc Côn Sơn, Thất trảm sớ, Hòn vọng phu, Phù sa đỏ, Chiếc áo thiên nga, Bến nước Ngũ Bồ… Và phần lớn sự hào hứng của khán giả đón xem lại rơi vào những kịch bản cũ này vì nó đã được đóng đinh trong lòng công chúng. Những kịch bản mới tại liên hoan, phần lớn lại rơi vào sự chuyển thể của soạn giả Hoàng Song Việt và quanh quẩn vài cái tên quen thuộc cho thấy lực lượng kế thừa am hiểu bài bản cải lương, có thể viết kịch bản cải lương vẫn chưa xuất hiện.

Một thế hệ nghệ sĩ cải lương trẻ bản lĩnh thuyết phục tạo được dấu ấn cũng chưa thấy xuất hiện ở liên hoan. Sự ấn tượng vẫn rơi vào những gương mặt nghệ sĩ cũ như Minh Vương, Thanh Điền…, đến những thế hệ sau như Tô Châu, Tấn Giao, Kim Tử Long, Vũ Luân, Trinh Trinh, Lê Tứ…

Ở liên hoan, có một số vở cải lương gây ấn tượng bởi thủ pháp mới như Cuộc đời của mẹ với hình thức màn hình điện ảnh hỗ trợ; Tổ quốc nơi cuối con đường với cảnh bóng ma hắc ám, đen tối phủ trùm tòa án, ngục tù với những nhân vật mang mặt nạ. Tuy nhiên, những cái mới này bên cạnh thế mạnh là hiện đại, song nó lại làm dấy lên nỗi lo đó là sự mất chất cải lương. Những thủ pháp này đem đến những trường đoạn rất dài nhân vật cứ nói và nói khiến không ít người ngồi xem phải phàn nàn xem cải lương như xem kịch nói đâm bài ca. Đó là những nhận xét đáng suy nghĩ. Những vở diễn mới đậm chất cải lương ở sự chân phương, ngọt ngào, nhân vật được thể hiện tâm tư tình cảm qua bài bản cải lương là chính như Hiu hiu gió bấc là khá hiếm.

Một mùa hội diễn sôi động

Ở liên hoan cải lương toàn quốc lần này, điểm sáng đáng ghi nhận nhất là sự tham gia nhiệt tình của tám đơn vị cải lương xã hội hóa. Nó làm màu sắc cải lương ở liên hoan đa dạng hơn, tính cạnh tranh nâng cao hơn, nỗ lực nghệ sĩ, đạo diễn, thiết kế, âm nhạc… cũng quyết liệt hơn. Cái mới, cái cũ, vở hay hay dở… tạo ra sự tranh cãi ở liên hoan này cũng sôi nổi hẳn lên xoay quanh một số vở diễn gây dư luận trái chiều như Thái hậu Dương Vân Nga… Sự sôi động này là rất tốt cho không khí liên hoan và không khí làm nghề bởi nó phản ánh được ý kiến của khán giả và những bài học rút ra cho người làm nghề.

Liên hoan Cải lương toàn quốc diễn ra từ ngày 5 đến 19-8. Có 25 đơn vị tham gia với 32 vở diễn tham dự liên hoan, trong đó có tám đơn vị hoạt động biểu diễn ngoài công lập. Cái tên cải lương xuất hiện khá ít ỏi, nhân tố mới cũng ít ỏi và nhiều gian truân.

HÒA BÌNH

BÌNH LUẬN

Cải lương Trung ương

Cải lương là bộ môn từng được coi là thời thượng của người dân miền Nam trong những năm 60 của Thế kỷ trước. Các sân khấu cải lương luôn chật kín khán giả đến xem hàng ngày. Cải lương ăn vào máu của người ta từ già đến trẻ lúc nào không hay. Tuy nhiên, đến những năm 1985, Phim ảnh theo dòng chảy của văn hóa đã du nhập vào nước ta, sự mới lạ của nó đã dần "dìm chết" vị thế Cải lương trong xã hội. Cho đến nay, giới trẻ chúng ta gần như không muốn đón nhận dòng nhạc này vì có quá nhiều sản phẩm thị trường hấp dẫn hơn. Nhưng không phải vì thế mà Cải lương "tắt ngấm". Dòng chảy Cải lương vẫn âm ỉ cháy và những "cây đa cây đề" như Minh vương, Kim tử Long, Vũ Linh, Bạch Long... Vẫn đang ngày đêm tìm cách truyền lửa cho các thế hệ trẻ. Mang trong mình sứ mệnh gìn giữ nét đẹp bất tử của Cải lương, những thông tin nghệ sĩ, những vở Cải lương từng làm say đắm lòng người sẽ được lưu truyền mãi mãi về sau như 1 phần lịch sử văn hóa dân tộc. Qúy khán giả muốn thưởng thức lại những giá trị tuyệt vời thượng hạng của cải lương có thể nghe/xem Video miễn phí của Nhà hát cải lương Trung ương tại địa chỉ Website:

tonydo

Tình thiệt mà nói. Đào kép cL ngày nào còn gạo chợ nước sông Ăn Quán ngủ đình thiếu trước hụt sau rày đây mai đó thì mới giữ cái Nét tinh hoa thể thống tuồng hát. Còn ngày nayđào kép có biệt Phủ xe Xịn hàng mấy chục Tỷ ;mổi vở diễn lại có cái biển của nhà Kinh doanh bỏ tiền ra tổ chức thì CL lúa rồi;đồng thời cứ không lo sáng tác mà cứ có dịp tôn vinh người nhà;còn mấy vị không ai nối dõi điển hình như bà Năm Sa Đéc thuộc hàng gạo cội CL trên sàng thì bặt tin tức; Nói thẳng ra nửa thì mích lòng mong giới hành nghề CL trước sau tân cựu gì cũng hãy vì cải lương, nở nồi như bánh Thửng dậy đủ 3 tay mong lắm thay

Long Hữu

Cải lương đã đến giai đoạn thoái trào, thế hệ đủ sức lôi kéo khán giả đến rạp giờ đã lớn tuổi, thế hệ trẻ thì tài năng không đủ, cải lương thì cần nhất là kịch bản thế mà mấy mươi không có nổi 1 soạn giả tài năng chỉ cần 1/2 những Hà Triều-Hoa Phượng, Thu An, Quy Sắc, Yên Lang, Nhị Kiều,... vì đâu ?????, bế tắc đến nổi đem những vở mấy mươi năm ra phục dựng, gọi là "làm mới", mới đâu chả thấy chỉ thấy "dở".

Trí

Cải lương gì mà toàn ca ngợi cá nhân. Nể BGK thật, vì phải ngồi xem các vở như thế. Khán giả không muốn xem cải lương kiểu này đâu các vị ạ, cứ đà này có ngày các vị tự diễn tự xem luôn.

Quốc Huy

Hoa Hạ đừng đem mấy vở cũ ra làm mới nữa, những vở chị đem làm lại vừa tốn tiền mà không hay.

Vi

Vở Dương Vân Nga mà có huy chương mới lạ, đây là vở khán giả chê nhiều hơn khen, khán giả đánh giá được mà chẳng lẽ bgk kg đánh giá được ?
Mà cải lương ngày càng chán, toàn tuyên truyền hoặc lấy cái cũ ra làm lại.

TRƯỜNG CA HỘI THI

Nghệ sĩ MINH VƯƠNG sao không thấy nhắc đến trong danh sách đoạt huy chương?

THÍCH NÓI THẲNG

Ban giám khảo Liên hoan Cải lương toàn quốc chấm rất đúng khi Thái hậu Dương Vân Nga không đoạt giải vở diễn. Song, các vai phụ XUẤT SẮC trong các vở có NS dự thi : Minh Vương, Thoại Miêu, Thanh Điền, Trường Sơn, Thanh Điền... ( có huy chương bạc hoặc không có huy chương) là không công tâm. Hễ vai phụ hình như khó đoạt huy chương vàng!

ÁNH ĐÈN SÂN KHẤU

Gần 50 HUY CHƯƠNG VÀNG và 66 HUY CHƯƠNG BẠC cũng được xem là " MƯA HUY CHƯƠNG "

TRẦN QUANG DINH

* Cải lương đã qua thời vàng son, hoàng kim mất rồi. Hồi trước, các đòn cải lương Minh Tơ, Thanh Nga, Văn Công TP. HCM, Sài Gòn 1, Sài Gòn 2, Sài Gòn 3, Sống Chung ( sau là Phước Chung), Trúc Giang, Huỳnh Long, Trần Hữu Trang 1, Trần Hữu Trang 2 cứa xoay tua diễn ở tất cả các rạp trong Sài Gòn và các điểm diễn khác. Chưa kể khá nhiều đoàn tỉnh lưu diễn ở thành phố chúng ta. Hễ có tuồng mới nhất là khi " đóng đô " ở rạp THỦ ĐÔ ( Chợ Lớn Q. 5), hầu hết các đoàn đều diễn ngày 2 xuất 14h 30 & 19h 30. Chỉ trừ tối thứ hai là nghỉ xả hơi ( có khi ăn khách, theo yêu cầu thì diễn luôn). Hiện tại, chỉ có xã hội hóa sân khấu Lê Hoàng ( Chợ Bà Chiểu - Q Bình Thạnh) là thi thoảng có vở diễn. Có rạp Hưng Đạo từ ngày xây mới đến giờ họa hoằn lắm mới có một buổi biểu diễn. NGẬM NGÙI lắm thay - 100 năm Cải lương!

HOÀNG NHẤT THIÊN LONG Q3

Trước thềm khai mạc Liên hoan Cải lương Toàn quốc, hình như nhiều báo có nói sẽ trực tiếp Lễ BẾ MẠC trên sóng truyền hình LONG AN, HTV, VTV. Nhưng thực tế tối qua, chỉ trực tiếp kênh Long An (? ). Thử hỏi Cải lương mà không phổ biến rộng cho khán giả cả nước xem thì XUỐNG CẤP, còn gì! Mà nhà tôi không bắt được kênh Long An luôn. Huề trớt!

TRĂM NĂM CÔ ĐƠN

Đây là một thực tế không thể chối cãi. Buồn, lo thay cho cải lương đã bước vào tuổi trăm năm.

Hòa Ái Bình

Cải lương hiện tại không thể so sánh với cải lương ngày trước.

Vĩ Tuyến

Bây giờ ghiền quá thì nghe lại Cải lương hồi trước thôi. Mà ở rạp hát đâu có diễn cải lương hay đâu nè.

Bạn THÍCH tuồng cổ

Chúc mừng NS Trinh Trinh trở lại sàn diễn & đoạt huy chương vàng.

Khán giả Sài Gòn

Cải lương vốn đã èo uột . Vậy mà có lễ Bế mạc chỉ có Đài Long An trực tiếp. Nên nói Cải lương đi vào ngõ cụt, buồn tênh là chí lí. KẾT: Ở TP HCM truyền hình cáp không mở được Đài Tây Ninh, Bến Tre, Đồng Tháp...và LONG AN.

CAMERA

Những 49 huy chương VÀNG, 66 huy chương BẠC cá nhân. Mà cải lương đang gặp khó khăn vô vàn. MƯA HUY CHƯƠNG THIỆT RỒI.

Thu về trên đỉnh Fanxipan

Lần này không thấy Thanh Ngân, Thoại Mỹ ...dự thi hén !

Yêu Cải lương

Cải lương đã qua thời ăn khách ! ! !

Giáng Tiên

CẢI LƯƠNG đã " NGOI NGÓP " từ lâu rùi. Thực tế buồn nhiều cho loại hình nghệ thuật dân tộc.

SỰ THIỆT KHÔNG SỢ BUỒN

Ngày xưa háo hức mua vé chính thức coi cải lương. Nếu hết vé tốt, sẵn sàng mở hầu bao mua vé chợ đen thưởng thức. Bây giờ, có cho vé chưa chắc coi. Nhiều nguyên nhân lắm lắm, trong đó hiện tại cải lương thuần chất hết hay rồi.

Hiện thêm bình luận

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM