Việt - Ấn mở rộng hành động chung

Chính trị

Việt - Ấn mở rộng hành động chung

(PL)- Việt Nam - Ấn Độ có nhiều động lực “hợp tác - phát triển”, giảm phụ thuộc và tăng đối trọng với các thị trường thứ ba - mạnh tiền nhiều của như Trung Quốc.

Bản tin liên quan

Rạng sáng 29-10, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và phu nhân cùng đoàn cấp cao Chính phủ nước ta đã về đến Hà Nội, kết thúc thành công chuyến thăm chính thức Ấn Độ trong hai ngày (27, 28-10). Thông tấn xã Việt Nam cho hay các tờ báo lớn của Ấn Độ như The Hindu, The Hindustan Times, The Economic Times, The Indian Express, The Times of India... đều đưa tin đậm về kết quả chuyến thăm của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, trọng tâm là những thỏa thuận thành công trong nhiều lĩnh vực, trong đó phải kể đến quốc phòng và dầu khí.

Người Ấn tiến thẳng đến phía Đông

Mặc dù có nhiều mối liên hệ về văn hóa và những tiến bộ đáng chú ý trong chính sách Nhìn về hướng Đông của Ấn Độ từ năm 1991 nhưng cả hai bên đều thừa nhận mối quan hệ Ấn Độ - ASEAN vẫn còn xa mức tiềm năng. Ngoại trừ Myanmar, Đông Nam Á vẫn vắng mặt trong những tuyên bố về chính sách đối ngoại của Ấn Độ.

Tuy nhiên, tại cuộc họp Ấn Độ - ASEAN gần đây, Bộ trưởng Ngoại giao Ấn Độ Sushma Swaraj cho biết “kết nối” là trọng tâm trong chính sách khu vực của Thủ tướng Modi. Bà Sushma Swaraj đã đề cập đến một loạt dự án cơ sở hạ tầng để tăng tốc độ hội nhập châu Á.

ASEAN được xác định là trung tâm hấp dẫn trong khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương. Vào tháng 8 vừa qua, bà Sushma Swaraj đã đến thăm Hội nghị Bộ trưởng Đông Á - Diễn đàn khu vực Hội nghị thượng đỉnh ASEAN. Chuyến thăm này rất quan trọng vì đây là lần đầu tiên Ấn Độ tiếp cận các vấn đề biển Đông bằng cách tham chiếu đến các khái niệm về tự do hàng hải. Hơn ai hết, người Ấn ý thức rằng tuyến đường biển nối liền giữa Ấn Độ Dương và biển Đông đã trở thành tuyến đường hàng hải huyết mạch của thế giới ngay từ thời cổ xưa.

Tổng thống Ấn Độ đã khẳng định Việt Nam là một trụ cột trong chính sách “Hướng Đông” của Ấn Độ, nhất là khi năm 2015 Việt Nam sẽ là nước điều phối viên của ASEAN. (Trong ảnh: Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại lễ đón) Ảnh: ĐỨC TÁM (TTXVN)

Bên cạnh đó, Thủ tướng Modi xem việc thúc đẩy nền sản xuất là một trong những ưu tiên hàng đầu của Ấn Độ với khẩu hiệu “Made in India”. Bằng cách nới lỏng các quy định và thu hút các nhà đầu tư, Ấn Độ hy vọng sẽ trở thành một trung tâm sản xuất toàn cầu. Thúc đẩy quan hệ thương mại với ASEAN là một bước quan trọng theo hướng này, khi chỉ số xuất khẩu của Ấn Độ vào ASEAN đã tăng gần gấp 10 lần trong một thập niên qua, biến khu vực này trở thành một thị trường xuất khẩu quan trọng cho hàng hóa Ấn Độ.

Nhìn tổng thể, quan hệ Ấn Độ - ASEAN không thiếu những ý tưởng để phát triển nhưng lại đang thiếu khả năng để theo đuổi. Kế hoạch năm năm Ấn Độ - ASEAN (bắt đầu vào năm 2016) đòi hỏi Ấn Độ hành động nhiều hơn để mở ra kỷ nguyên mới cho cả hai trên nhiều lĩnh vực kinh tế, chính trị, văn hóa.

Ba động lực đưa Việt - Ấn bước vào thời kỳ vàng son

Với vị trí địa chiến lược trong khu vực Đông Nam Á song hành cùng vai trò ngày càng tăng trong ASEAN, đặc biệt là tính chính danh tại biển Đông, Việt Nam trở thành cầu nối quan trọng để Ấn Độ hướng Đông một cách hiệu quả. Tổng thống Ấn Độ đã khẳng định Việt Nam là một trụ cột trong chính sách “Hướng Đông” của Ấn Độ, nhất là khi năm 2015 Việt Nam sẽ là nước điều phối viên của ASEAN. Đây là vị thế đặc biệt để thúc đẩy quan hệ hợp tác giữa Ấn Độ với ASEAN mà Việt Nam là “đường dẫn” hoàn hảo. Đó là chưa tính đến vai trò kết nối của Việt Nam trong quan hệ hợp tác đa phương Ấn Độ - Việt Nam - Nhật Bản, tạo nền tảng quan trọng để Ấn Độ tham gia vào quá trình đảm bảo an ninh hàng hải trên tuyến đường từ Ấn Độ Dương đến Thái Bình Dương.

Việc Ấn Độ - Việt Nam nâng cấp quan hệ lên tầm đối tác chiến lược năm 2007 đã bắt đầu cho quá trình chuyển đổi mạnh mẽ từ “chính sách hướng Đông” sang “hành động hướng Đông”. Một trong những động lực cụ thể để hai nước tìm thấy nhau chính là cả hai đều đang tiến hành cải cách chính sách phát triển kinh tế toàn diện. Những khó khăn tồn đọng của nền kinh tế vĩ mô, cùng với áp lực của nguồn lực hữu hạn đòi hỏi Việt Nam lẫn Ấn Độ phải có những bước tiến cụ thể trong hệ thống kinh tế, hạ tầng, khoa học công nghệ, môi trường đầu tư…

Thông điệp 2014 của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cho thấy năm 2014 là năm Việt Nam tiến hành hàng loạt cuộc cải cách lớn về kinh tế, xã hội nhằm tạo dựng môi trường đầu tư công bằng, hiệu quả, tin cậy. Trong khi đó, chính quyền Liên minh Dân chủ quốc gia của Thủ tướng Narendra Modi cũng đưa ra rất nhiều chính sách cải cách hướng vào các đối tượng tương tự, nhằm tận dụng nguồn lực để thu hút các nhà đầu tư. Việc hai quốc gia tăng cường hợp tác, trao đổi kinh nghiệm, hỗ trợ nguồn lực không chỉ giúp cải cách diễn ra nhanh hơn, hiệu quả hơn mà còn bền vững hơn.

Động lực thứ hai trong quan hệ Việt - Ấn chính là trọng tâm phát triển kinh tế. Các phát ngôn gần đây của chính phủ hai nước đều cho thấy Việt - Ấn đều ưu tiên phát triển những lĩnh vực chủ chốt như nông nghiệp, năng lượng tái tạo, cải cách hệ thống hạ tầng, nâng cao chất lượng hệ thống thuế, khuyến khích đầu tư nước ngoài, cải cách môi trường quốc doanh, đẩy nhanh việc thực hiện các dự án của các ngành chế tạo sử dụng nhiều lao động.

Tính tương tác “ổ-chìa” về mặt tiềm năng, mục tiêu của hai nước tạo ra môi trường hợp tác không chỉ về chiều rộng mà còn về chiều sâu để Việt - Ấn gia tăng công suất, năng suất, chất lượng hàng hóa dựa trên các thế mạnh riêng của mỗi quốc gia.

Sau chuyến thăm của Tổng thống Ấn Độ đến Việt Nam hồi tháng 9-2014, bảy thỏa thuận hợp tác Việt - Ấn đã được ký kết. Trong đó, nông nghiệp chiếm phần quan trọng, bao gồm: Bản ghi nhớ giữa Bộ NN&PTNT Việt Nam và Bộ Nông nghiệp Ấn Độ về hợp tác thú y; Bản ghi nhớ giữa Bộ NN&PTNT Việt Nam và Bộ Nông nghiệp Ấn Độ về việc lập trang trại cá ba sa tại Ấn Độ.

Việc Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng dẫn theo một phái đoàn hùng hậu trên dưới 50 doanh nhân Việt Nam sang thăm Ấn Độ càng chứng minh được kinh tế đang thực sự được ưu tiên như chất xúc tác quan trọng quá trình thắt chặt quan hệ song phương.

Động lực thứ hai cho quan hệ Việt - Ấn chính là yếu tố Trung Quốc - vốn ngày càng hung hăng và manh động tại khu vực biển Đông, cũng như trong vấn đề biên giới Trung - Ấn. Trung Quốc ngang nhiên đưa giàn khoan Hải Dương-981 trái phép vào vùng biển đặc quyền kinh tế của Việt Nam hồi tháng 5-2014. Gần hơn là sự kiện binh lính Trung Quốc đã lập một khu trại ở sâu trong lãnh thổ mà Ấn Độ tuyên bố chủ quyền 3 km, tại vùng Chumar của cao nguyên Ladakh hồi tháng 9-2014.

Trong bối cảnh áp lực hội nhập ngày càng mạnh, cả Ấn Độ và Việt Nam đều xác định Trung Quốc vừa là đối tác quan trọng nhưng đồng thời là đối thủ “đáng đề phòng”, nhất là khi quan hệ thương mại với Trung Quốc thời gian qua không ngừng gia tăng. Việc tăng cường quan hệ Việt - Ấn là cách quan trọng để “khắc chế” tư tưởng bá quyền không chỉ trong khu vực mà còn ở phạm vi thế giới.

Thành quả và hứa hẹn

Nhận định trên báo chí quốc tế về chuyến thăm của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đến Ấn Độ nói riêng và những chuyển biến mạnh mẽ trong quan hệ Việt - Ấn nói chung, TS Rahul Mishra, nhà nghiên cứu tại Hội đồng Các vấn đề thế giới của Ấn Độ (Indian Council of World Affairs - ICWA), cho biết có ít nhất năm trọng tâm đáng ghi nhận.

Trong đó phải kể đến quan hệ kinh tế hai nước đã bước lên một nấc thang mới. Ngoài những hoạt động giao lưu, trao đổi và làm việc giữa doanh nhân hai nước thì việc mục tiêu thương mại song phương cho năm 2015 là 8 tỉ đôla Mỹ đã được hoàn thành. Trong chuyến thăm của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, hai bên đã quyết định nâng mục tiêu thương mại đến năm 2020 lên mức cao hơn nhiều.

Điểm thứ hai chính là hợp tác năng lượng. Ngoại giao năng lượng dường như đóng vai trò quan trọng trong quan hệ Ấn Độ và Việt Nam. Sau sự kiện Công ty ONGC Videsh Limited (OVL) của Ấn Độ và PetroVietnam ký kết Thư bày tỏ quan tâm trong chuyến viếng thăm của Tổng thống Ấn Độ Mukherjee hồi tháng 9-2014, giới quan sát cũng kỳ vọng hợp tác năng lượng Việt - Ấn sau chuyến thăm của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng sẽ lên tầm cao mới.

Ngoài ra, chuyến đi của Thủ tướng Dũng được xem là “sự hồi đáp” trọn vẹn sau các chuyến thăm Việt Nam của Ngoại trưởng Ấn Độ Sushma Swaraj và Tổng thống Pranab Mukherjee. Hàng loạt chuyến thăm cấp cao cho thấy Việt - Ấn đã hiểu nhau hơn và mong muốn hành động nhanh-mạnh-hiệu quả hơn trong hợp tác vào thời gian tới.

Bên cạnh đó, cũng theo ông Rahul Mishra, hợp tác phát triển an ninh - quốc phòng tăng cường đảm bảo mục tiêu hòa bình khu vực cũng được giới chuyên gia kỳ vọng, đánh giá cao. Quan trọng là hợp tác các vùng (vùng bộ, vùng biển, vùng không) vừa mở ra các đường bay nối liền Việt-Ấn bắt đầu từ tháng 11 năm nay, vừa tăng cường sự hiện diện “cái bắt tay” của hai nước trên các vùng biển, lẫn các vùng công nghiệp trọng điểm song phương thời gian tới.

THIÊN BÌNH - UYÊN UYÊN

BÌNH LUẬN

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM