Vì sao động đất mạnh ở Nhật và Ecuador?

Quốc tế

Vì sao động đất mạnh ở Nhật và Ecuador?

(PL)- Các nhà nghiên cứu Nhật lo ngại xảy ra phản ứng động đất dây chuyền.

Bản tin liên quan

Động đất mạnh 7,3 độ Richter xảy ra ở Nhật hôm 16-4 chỉ cách động đất mạnh 7,8 độ Richter ở Ecuador vài giờ.

Theo báo New York Times ngày 17-4 (giờ địa phương), giới khoa học khẳng định các vụ động đất ở Nhật và ở Ecuador hoàn toàn không liên quan.

• Không liên quan: Hai trận động đất ở Nhật và Ecuador cách nhau đến gần 16.000 km nên khó hình dung có bất kỳ kết nối nào.

Động đất lớn thường dẫn đến nhiều động đất khác nhưng chỉ xảy ra cùng khu vực dọc theo hay gần đứt gãy địa chất (gọi là dư chấn). Đôi khi động đất lớn có liên kết với động đất nhỏ xảy ra trước đó (gọi là tiền chấn).

Ở Nhật, các nhà địa chấn học tin rằng động đất mạnh 6 độ Richter hôm 14-4 là dấu hiệu báo trước động đất mạnh 7,3 độ Richter hôm 16-4 ở cùng khu vực.

• Không tương đồng: Động đất mạnh 7,8 độ Richter ở Ecuador được xếp vào loại động đất siêu mạnh. Động đất siêu mạnh xảy ra bên rìa một mảng kiến tạo trượt dưới một mảng kiến tạo khác (gọi là đới hút chìm).

Ở Ecuador, mảng kiến tạo đại dương Nazca lớn hơn đã trượt dưới mảng kiến tạo lục địa Nam Mỹ nhẹ hơn với vận tốc 5,08 cm/năm.

Khu vực giữa hai mảng kiến tạo thường lớn nên động đất sẽ đạt cường độ mạnh nhất.


Tìm kiếm người sống sót trong động đất tại Manta (tỉnh Manabi của Ecuador). Ảnh: AFP/GETTY IMAGES

Tại Nhật, dù đã xảy ra nhiều động đất siêu mạnh như động đất năm 2011 nhưng động đất ngày 16-4 trên đảo Kyushu không thuộc loại này.

Cục Thăm dò địa chất Mỹ cho rằng động đất ở Nhật là do các mảng kiến tạo bị đứt gãy ngang theo hai hướng ngược nhau ở phần trên của mảng kiến tạo Á-Âu.

• Không gia tăng: Haitrận động đất mạnh hơn 7 độ Richter xảy ra cùng một ngày thì có phải động đất gia tăng hay không? Cục Thăm dò địa chất Mỹ phản bác điều này vì theo phân tích, con số trung bình động đất hằng năm đều khá phù hợp.

Đối với số động đất có cường độ giữa 7-7,9 độ Richter, một số năm xảy ra nhiều hơn 20 vụ và một số năm lại ít hơn 10 vụ. Con số trung bình theo khảo sát là khoảng 15 vụ, tức hơn một vụ mỗi tháng.

Trong khi đó tại Nhật ngày 18-4, Cục Khí tượng thông báo đã ghi nhận hơn 500 dư chấn. Báo Le Monde ghi nhận giới nghiên cứu Nhật lo ngại hiện tượng không bình thường này có thể là dấu hiệu của phản ứng động đất dây chuyền.

Động đất đầu tiên xảy ra hôm 14-4 ở tỉnh Kumamoto. Động đất thứ hai xảy ra hai ngày sau tại tỉnh Oita cách Kumamoto 100 km.

Tâm chấn động đất đầu tiên ở phần phía bắc đứt gãy Hinagu. Phần này giáp với đứt gãy Futagawa. 

Nhà nghiên cứu Hiroshi Sato ở Viện Nghiên cứu động đất (ĐH Tokyo) ghi nhận tại phần phía bắc đứt gãy Hinagu đã xảy ra hiện tượng nứt vỡ dẫn đến nứt vỡ ở đứt gãy Futagawa, từ đó phát sinh động đất mạnh ngày 16-4.

Hai đứt gãy Hinagu và Futagawa liên quan đến đường kiến tạo giữa của Nhật chạy dài từ đảo Kyushu qua đảo Shikoku đến tỉnh Nagano. Do đó, các nhà địa chất Nhật lo ngại sắp tới hoạt động động đất dọc đường kiến tạo giữa này rồi sẽ gia tăng.

• Ecuador: Đã có 272 người chết và hơn 2.000 người bị thương trong động đất. Dự báo số người chết sẽ còn cao hơn. Hơn 200 dư chấn được ghi nhận. Tổng thống Rafael Correa công bố chi khẩn cấp 600 triệu USD. 10.000 binh sĩ, 4.600 cảnh sát và 241 y, bác sĩ đã được điều động. EU, Mỹ, Colombia, Mexico, Chile và Tây Ban Nha đã thông báo giúp đỡ Ecuador.

• Nhật: Báo Japan Times đưa tin đến ngày 18-4 có 42 người chết, chín người mất tích và 1.100 người bị thương trong động đất. 104.900 người còn sơ tán. Tình trạng thiếu thực phẩm cứu trợ đã xảy ra ở tỉnh Kumamoto. Quân đội Mỹ đã điều bốn trực thăng MV-22 Ospreys ở căn cứ Okinawa chở 20 tấn hàng cứu trợ cho Nhật. Thủ tướng Shinzo Abe đã chỉ đạo tiếp tục tìm kiếm người sống sót.

__________________________________

2 động đất siêu mạnh từng đo được là động đất 9,2 độ ở Alaska năm 1964 và động đất mạnh 9,5 độ ở ven biển Chile năm 1960.

BẢO YẾN - TNL

BÌNH LUẬN

Lê Huy Y

Theo chúng tôi, sự hoạt động của các khối xâm nhập nông á núi lửa trẻ là nguyên nhân trực tiếp của các hiện tượng động đất, đứt gẫy và núi lửa, còn sóng thần là do núi lửa lớn dưới hố biển sâu hàng trăm mét gây nên.

Các khối xâm nhập nông á núi lửa trẻ có thành phần bazơ-kiềm, chứa nhiều kim loại, nhất là sắt từ nên từ tính rất mạnh, mật độ cao hơn đất đá vây quanh, vì vậy khi chuyển động quay cùng với quả đất, nó có động năng dư lớn hơn đá vây quanh, đồng thời nó cũng bị sức hút mạnh hơn bởi các hành tinh khác. Mặt khác, bên trong khối xâm nhập nông nóng chảy có nhiệt độ rất cao, áp suất rất lớn và chứa nhiều chất bốc, hơi nước. Do đó trên mặt các khối xâm nhập nông á núi lửa thường xảy ra các hiện tượng động đất, đứt gẫy và núi lửa. đồng thời khi có một hành tinh nào đó ( ví dụ mặt trăng) đi gần quả đất thì sẽ thúc đẩy sự hoạt động mạnh hơn của các khối xâm nhập nông á núi lửa trẻ.

Khi hoạt động, các khối macma xâm nhập nông tác dụng những xung lực vuông góc lên bề mặt vỏ quả đất, sinh ra động đất và phát sinh các ứng suất biến dạng làm nảy sinh các đứt gẫy theo 4 phương tám hướng hình tỏa tia. Nếu không có sự nghiêng 23 độ 5 của trục quay của quả đất thì các đứt gẫy sẽ có các phương: Bắc – nam, tây bắc – đông nam, đông bắc – tây nam và đông tây. Nhưng do sự hợp lực giữa lực ly tâm với trục quay quả đất ( nghiêng 23 độ 5) với xung lực bên trong nên đứt gẫy hướng đông - tây bị lệch đi mội góc. đồng thời, các đứt gẫy sâu luôn có hường cắm vuông góc với mặt đất ( vì lực sinh ra đứt gẫy tác dụng vuông góc với mặt đất), chứ không nghiêng hoặc chạy ngoằn nghèo như thường bị vẽ.

Như vậy, động đất và đứt gẫy là anh em sinh đôi của sự hoạt động của khối xâm nhập nông á núi lửa trẻ dưới tác động của nội và ngoại lực, chứ không phải động đất là do đứt gẫy nào đó hoạt động.Lại càng sai khi nói động đất do tích nước ở các hồ thủy điện. TS. Lê Huy Y

Tran Xuan Xanh

Động đất là sự giãn nở nhiệt tới hạn của lớp thạch quyển và gãy nổ do quá trình áp suất mắc ma có trong vỏ Trái đất tăng và di chuyển vào đường đứt gãy. Không phải lúc nào trên đường đứt gãy cũng xảy ra động đất, động đất chỉ xảy ra khi áp suất mắc ma trong vỏ Trái đất tăng. Thời gian qua nhiều trận động đất lớn trên Trái đất xảy ra liên tiếp, nguyên nhân do áp suất mắc ma tăng. Sau động đất ở Nhật Bản các ngày 14-16/4/2016 xuất hiện núi lửa phun trào, đó là minh chứng khoa học động đất hình thành từ sự di chuyển mắc ma vào các lớp thạch quyển vỏ Trái đất gây ra. Động đất không phải sự va chạm của các mảng kiến tạo như nhận thức của các nhà vật lý địa cầu hiện nay, bởi tốc độ di chuyển của các mảng kiến tạo chỉ vài centimet/năm, tốc độ đó vô cùng nhỏ đơn vị là nanomet/giây không thể gây ra những tiếng nổ lớn làm cho mặt đất bị bẻ cong nâng lên hạ xuống gây ra sóng thần như lớp thạch quyển giãn nở nhiệt gãy nổ sinh ra động đất và sóng thần. Văn minh công nghiệp không thể dự báo được động đất, bởi nhận thức hoàn toàn sai về động đất được sinh ra từ sự va chạm mảng kiến tạo.
Tương lai Văn minh tri thức với các cảm biến sinh học con người có khả năng cảnh báo và dự báo được động đất lớn sẽ xảy ra./.
Tran Xuan Xanh

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM