Dự thảo nội quy phiên tòa làm khó nhà báo?

PLO

Dự thảo nội quy phiên tòa làm khó nhà báo?

Dự thảo quy định của TAND Tối cao về việc nhà báo, phóng viên tham dự phiên tòa để đưa tin, đưa ảnh phải được sự đồng ý của chánh án tòa án hoặc thẩm phán chủ tọa phiên tòa đang gây nhiều băn khoăn…

Bản tin liên quan

 

TAND Tối cao vừa công bố dự thảo Thông tư của chánh án TAND Tối cao ban hành nội quy phiên tòa. Theo đó, khoản 5 Điều 2 nội quy phòng xử án quy định: “Các nhà báo, phóng viên được tham dự phiên tòa để đưa tin, đưa ảnh khi được sự đồng ý của chánh án tòa án nơi giải quyết vụ án hoặc thẩm phán chủ tọa phiên tòa nhưng phải xuất trình thẻ nhà báo, thẻ phóng viên cho thư ký phiên tòa tại bàn thư ký chậm nhất là 15 phút trước giờ khai mạc phiên tòa…”. Quy định này đã khiến nhiều người băn khoăn.

“Giấy phép con”?

Trước hết, theo dự thảo thì nhà báo, phóng viên muốn tham dự phiên tòa để đưa tin, đưa ảnh thì phải được sự đồng ý của chánh án tòa án hoặc thẩm phán chủ tọa phiên tòa.

Luật sư Trần Hải Đức (Đoàn Luật sư TP.HCM) đặt vấn đề: Tiêu chuẩn cụ thể nào để chánh án hoặc thẩm phán chủ tọa phiên tòa chấp thuận hay từ chối cho nhà báo, phóng viên tham dự phiên tòa để đưa tin, đưa ảnh? Dự thảo thông tư không hề đề cập. Giả sử nhà báo, phóng viên đến xuất trình thẻ nhà báo đúng quy định (chậm nhất 15 phút trước giờ khai mạc phiên tòa) mà chánh án hoặc thẩm phán chủ tọa phiên tòa “ghét”, không đồng ý cho nhà báo, phóng viên đó tham dự phiên tòa thì sao?

Theo luật sư Đức, tòa án là một trong những địa điểm tác nghiệp của nhà báo (không thuộc danh mục cấm). Pháp luật về tố tụng cũng quy định tòa xét xử công khai, mọi người đều có quyền tham dự, theo dõi (trừ trường hợp xử kín). Ai cũng biết báo chí là kênh thông tin tuyên truyền pháp luật quan trọng và hiệu quả nhất hiện nay nên cần phải tạo điều kiện cho phóng viên, nhà báo tác nghiệp. Việc bắt buộc nhà báo, phóng viên chỉ được tham dự sau khi đã xin phép và được chánh án hoặc thẩm phán chủ tọa phiên tòa đồng ý chẳng khác nào là một kiểu “giấy phép con”. Tốt nhất là chỉ nên quy định như sau: “Các nhà báo, phóng viên muốn tham dự phiên tòa để đưa tin, đưa ảnh thì phải xuất trình thẻ nhà báo, giấy giới thiệu của cơ quan báo chí cho thư ký phiên tòa tại bàn thư ký chậm nhất là 15 phút trước giờ khai mạc phiên tòa…”.



Các phóng viên đang tác nghiệp tại một phiên tòa hình sự của TAND TP.HCM. Ảnh minh họa: T.TÙNG 

Đồng tình, luật sư Nguyễn Toàn Thiện (Chủ nhiệm Đoàn Luật sư tỉnh Bình Thuận) phân tích: Luật Báo chí (sửa đổi, bổ sung năm 1999) cũng như Nghị định 51 ngày 26-4-2002 của Chính phủ đều quy định nhà báo được hoạt động nghiệp vụ lấy tin, chụp ảnh, quay phim, ghi âm tại các phiên tòa xét xử công khai, được dành chỗ ngồi riêng, được liên lạc trực tiếp với các thẩm phán, luật sư để lấy tin, phỏng vấn theo quy định của pháp luật. Khoản 1 Điều 8 Nghị định 51 nhấn mạnh nhà báo được đến các cơ quan, tổ chức, thư viện, bảo tàng, triển lãm để thu thập thông tin, tra cứu tài liệu, làm nghiệp vụ báo chí. Khi đến làm việc, nhà báo chỉ cần xuất trình thẻ nhà báo. Như vậy việc TAND Tối cao đặt ra quy định là không chỉ xuất trình thẻ nhà báo mà còn phải được sự đồng ý của chánh án hoặc thẩm phán chủ tọa phiên tòa là trái Luật Báo chí cũng như Nghị định 51.

“Nội quy của tòa không thể to hơn luật. Thực tế chỉ cần quy định khi đến tác nghiệp tại phiên tòa, nhà báo, phóng viên xuất trình giấy tờ cho thư ký phiên tòa là đủ” - luật sư Thiện nói.

Không có “thẻ phóng viên”!

Một vấn đề khác, dự thảo thông tư quy định nhà báo, phóng viên muốn tham dự phiên tòa thì phải xuất trình thẻ nhà báo, thẻ phóng viên cho thư ký phiên tòa...

Theo quy định hiện hành thì chỉ có thẻ nhà báo do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp chứ không có loại nào gọi là “thẻ phóng viên” cả. Theo đó, các phóng viên muốn đủ điều kiện cấp thẻ nhà báo thì phải có thời gian công tác liên tục tại một cơ quan báo chí trong vòng ba năm liền và không bị vi phạm kỷ luật. Trên thực tế, trong trường hợp phóng viên chưa đủ điều kiện để được cấp thẻ nhà báo (như chưa đủ thời gian làm việc) thì cơ quan báo chí quản lý phóng viên đó sẽ cấp giấy giới thiệu để phóng viên liên hệ với các cơ quan chức năng khác khi làm việc. Trên giấy giới thiệu sẽ ghi rõ cơ quan báo chí, tên phóng viên, liên hệ với cơ quan nào, nội dung làm việc, thời hạn giấy giới thiệu có giá trị…, có chữ ký của lãnh đạo cũng như con dấu cơ quan báo chí.

Thời gian qua, cũng có một số cơ quan báo chí tự ý làm thẻ cho người của mình, gọi đó là “thẻ phóng viên” nhưng thẻ này hoàn toàn không có giá trị pháp lý và đã bị cơ quan quản lý báo chí cấm phát hành.

Như vậy dự thảo thông tư đã lỗi thời khi không cập nhật thuật ngữ giấy tờ của nghề báo để đưa vào quy định của mình. Ban soạn thảo thông tư cần sửa lại cho phù hợp với thực tế là “thẻ nhà báo hoặc giấy giới thiệu của cơ quan báo chí”.

THANH TÙNG

 

Giữa năm 2013, Pháp Luật TP.HCM đã có nhiều bài viết phản ánh về một quy định làm “bó tay” nhà báo của ngành tòa án trong dự thảo Pháp lệnh Xử lý các hành vi cản trở hoạt động tố tụng. Điểm e khoản 1 Điều 17 dự thảo pháp lệnh quy định: “Phạt cảnh cáo đối với hành vi ghi âm, ghi hình tại phiên tòa mà không được sự cho phép bằng văn bản của chánh án tòa án nơi giải quyết vụ án hoặc chủ tọa phiên tòa giải quyết vụ án hoặc thực hiện việc ghi âm, ghi hình không đúng theo hướng dẫn và sắp xếp vị trí của tòa án nơi giải quyết vụ án”.

Tại cuộc họp ngày 14-3 vừa qua, báo cáo thẩm tra của Ủy ban Tư pháp Quốc hội đã không tán thành nhiều quy định trong dự thảo pháp lệnh này do có nhiều điều khoản trùng lặp; chưa phù hợp với các quy định tại Luật Xử lý vi phạm hành chính hiện hành, cần phải bổ sung, chỉnh sửa.

_______________________________________

Khó cho phóng viên

Việc phóng viên ghi hình, ghi âm trong phòng xử phải xin phép tòa là cần thiết. Tuy nhiên, quy định phóng viên khi tham dự phiên tòa cũng phải xin phép thì rõ là khó cho phóng viên. Nếu ngành tòa án có ý muốn “siết” lại tác nghiệp của phóng viên tại tòa thì phải làm rõ điều kiện nào để phóng viên được người có thẩm quyền chấp nhận cho tham dự phiên tòa. Phải liệt kê rõ trường hợp nào chánh án hoặc chủ tọa được từ chối quyền tham dự của phóng viên. Nếu không thì sẽ dẫn đến tính trạng mỗi người hiểu khác nhau, cùng tính chất vụ việc nhưng có thể thẩm phán này cho, thẩm phán khác lại cấm.

Kiểm sát viên NGUYỄN KIM TIẾNG, Viện trưởng VKSND quận 5, TP.HCM

Phải đảm bảo quyền tác nghiệp

Quy định này vừa không hợp lý vừa không hợp pháp. Có thể người soạn thảo có ý muốn tăng quyền kiểm soát của tòa nhưng mục đích gì thì cũng phải đảm bảo quyền tác nghiệp cho nhà báo vì nó liên quan đến quyền được thông tin của người dân. Ngoài ra, nhờ kênh báo chí mà người dân còn thể hiện được quyền giám sát của mình với hoạt động xét xử của ngành tòa án, nếu hạn chế thì quyền này cũng bị ảnh hưởng.

ThS LƯU ĐỨC QUANG, giảng viên Trường ĐH Luật TP.HCM


BÌNH LUẬN

Người xây dựng

Hiến pháp đã quy định tuyên án công khai. Tòa án nhân dân tối cao dự thảo quy định như vậy là rất thoáng đối với cơ quan báo chí rồi. Đúng ra cơ quan báo chí chí chỉ nên tác nghiệp ngoài hội trường xét xử hoặc ngoài cổng Tòa án thôi. Muốn đăng hình thì nên vẽ chân dung thành viên Hội đồng xét xử cũng như bị cáo và những người khác. Đó mới là cải cách tư pháp và đó mới là tự do báo chí và thực hiện quyền giám sát của nhân dân

Công Lý

Qui định này cũng có lý do của nó. Mọi người hãy cố đi xem một phiên tòa lớn sẽ hiểu rõ: phiên tòa như một sân khấu, các bên tham gia phiên tòa là những người diễn tuồng. trong khi diễn biến phiên tòa căng thẳng, cao trào tranh luận thì phòng viên đi tới, đi lui chụp ảnh, che khuất tầm nhìn của người ngôi dưới, dẫn đến bỏ qua những tình tiết của phiên xử, tường thuật mất khúc.

Hồ Quang Huy

Đây là một thông tư đi ngược lại với tinh thần dân biết, dân bàn,dân kiểm tra.
Như chúng ta đều biết từ trước đến nay có nhiều vụ án oan sai, nay nếu ban hành thông tư này thì việc nhân dân và báo chí giám sát tòa án lại càng khó khăn hơn. Như vậy tôi càng lo ngại tình trạng oan sai do tòa lại càng ngày càng nhiều hơn
Với thông tư này thì ai sẽ giám sát hoạt động của tòa án?

Mr.nguyen

Quy định này cũng tương tự như quy định trước đây cấm quay phim chụp hình CSGT.

Nguyễn văn Đức

Nếu cứ thế này thì nay mai phóng viên muốn tác nghiệp thì chỉ tác nghiệp ở ngoài đường. Rồi cũng có lúc ngành giao thông công chính lại yêu cầu xuất trình thẻ, thế là phóng viên ngồi ở phòng làm việc của mình mà viết bài. Híc...

Thanh Tùng

Nhìn tấm hình thấy phiên tòa giống như cái chợ, các phóng viên như đang tham gia một sự kiện thuộc showbiz

Trần Văn Quới

Việc này cũng chẳng có gì mới so với nội quy phiên tòa hiện hành, có điều là phải xuất trình " thẻ phóng viên trước 15 phút". Có thể người dự nội quy phiên tòa muốn hạn chế sự di chuyển tác nghiệp của các phóng viên trong lúc xét xử. Vì khi tác nghiệp phóng viên sẽ làm rối đi cảnh trang nghiêm của phiên tòa. Phiên tòa theo quy định là xét xử công khai, mọi người đều có quyền tham dự, trừ phiên xử cấm. Hiện nay, các thiết bị số quay phim chụp ảnh, không cần phải mang cồng khai mà có thể dấu vào một nơi nào đó thì cũng có thể quy phim chụp ảnh được phiên tòa. Nên chăng quy định phóng viên chỉ được tác nghiệp trước khi phiên tòa bắt đầu 15 phút, hoặc trong thời gian chờ nghị án và sau khi kết thúc phiên tòa. Việc xin phép chỉ thực hiện cho những phiên tòa xét xử đặc biệt mà thôi. Việc cấm quay phiên chụp ảnh là không khả thi với phóng viên. Vì họ không cần bằng chứng cung cấp chứng cứ cho tòa án như đương sự; theo quy định hiện nay thì việc ghi âm chụp ảnh muốn được công nhận là chứng cứ phải có xác nhận của chủ tọa phiên tòa, chính điều này đã gây khó cho đương sự trong việc xác định có sai sót của HĐXX hay không khi bị đương sự khiếu nại

Mã Đình Nhật

Cái khuôn viên nhà mình ai cung muốn dựng lên một "hàng rào". Trước thì Công an, nay thì Tòa án và mai không biết đến cơ quan nào nữa?

hung

Sao lại băn khoăn, vậy tòa xử kín à! có gì không minh bạch hay sao mà phải làm khó nhà báo, phóng viên? đề nghị tất cả mọi phiên tòa đều phải được xử công khai và phát trên các phương tiện thông tin đại chúng để người dân đánh giá sự công bằng của luật pháp và tư cách đạo đức của quan tòa. có như thế mới hạn chế tiêu cực , oan sai!

Dương Lê Ước An

Tòa án nhân dân tối cao tự ban hành cho mình cái quyền "to tát" ấy để làm khó nhà báo đưa tin thì không thể nào chấp nhận được. Việc quy định đó đã đi ngược lại quy định của hiến pháp và pháp luật báo chí. Nếu mà cơ chế này thực thi thì có lẽ không biết bao nhiêu vụ án mà Tòa án muốn làm trời làm đất gì thì làm sao?

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM