Luật sư đứng để phản ứng tòa, được không?

Pháp luật

Luật sư đứng để phản ứng tòa, được không?

(PL)- Mọi người tham dự phiên tòa, kể cả luật sư đều phải tuân thủ sự điều khiển của chủ tọa phiên tòa; ngôn ngữ, cử chỉ, lời nói phải đảm bảo văn hóa pháp đình.

Bản tin liên quan

Trang mạng của một tạp chí đưa tin: Trong phiên xử vụ Nguyễn Thị Bích Khiêm bị truy tố về tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản vào ngày 28-3 tại TAND tỉnh Đồng Tháp, có một tình huống tố tụng khá hy hữu. Khi tòa đang thẩm vấn thì luật sư (LS) Trịnh Vĩnh Phúc (Đoàn LS TP.HCM) bào chữa cho bị cáo bỗng nói lớn: “Tôi phản đối chủ tọa hỏi mớm cung bị cáo!”, rồi cùng một LS đồng nghiệp đứng phắt lên, không chịu ngồi. Hai LS giữ nguyên tư thế đứng thẳng người khiến không khí phòng xử khá căng thẳng, riêng LS Phúc chắp tay sau lưng chờ đợi động thái từ HĐXX.

Khó đánh giá thế nào là thiếu tôn trọng

LS Phúc cho rằng thái độ, khẩu khí, ngữ điệu và cách xét hỏi của chủ tọa không khách quan khiến ông và đồng nghiệp ức chế nên phản đối. Sau đó chủ tọa đã mời hai LS ngồi, mời tham gia thẩm vấn và từ đó về sau điều khiển phiên tòa nhẹ nhàng hơn…

Từ tình huống khá lạ này, vấn đề pháp lý cần bàn là luật quy định ra sao về thái độ, cử chỉ của LS trong phiên tòa hình sự và HĐXX có quyền hạn gì.

Theo một thẩm phán TAND Cấp cao tại Hà Nội, BLTTHS quy định LS là người tham gia tố tụng chứ không phải người tiến hành tố tụng. Điều 190 bộ luật này quy định người bào chữa có nghĩa vụ tham gia phiên tòa, nếu vắng mặt không đúng thì tòa án vẫn xét xử. BLTTHS cũng quy định mọi người ở trong phòng xử án đều phải có thái độ tôn trọng HĐXX, giữ gìn trật tự và tuân theo sự điều khiển của chủ tọa phiên tòa. Nếu ai có hành vi gây rối hoặc xem thường thì HĐXX có thể nhắc nhở hoặc thực hiện các biện pháp cần thiết ngăn chặn, chấm dứt hành vi ấy.

Tuy nhiên, luật không quy định liệt kê cụ thể những hành vi nào là thiếu tôn trọng HĐXX mà tùy vào đánh giá của chủ tọa phiên tòa. Việc xác định những động tác mang tính biểu cảm của LS như trừng mắt, đứng dậy, vung tay, chỉ trỏ…, đến mức độ nào được xem là không tôn trọng HĐXX, luật chưa đưa ra quy chuẩn định lượng cụ thể. Nhưng tinh thần chung là mọi người trong phòng xử án phải giữ cho không khí phiên tòa trang nghiêm; ngôn ngữ, cử chỉ, lời nói phải đảm bảo văn hóa pháp đình.

Theo LS Phạm Công Hùng (nguyên thẩm phán TAND Tối cao), tại phiên tòa nói chung tâm lý mọi người tham gia thường khá căng thẳng. Vì vậy người tiến hành hoặc người tham gia tố tụng phải chủ động kiểm soát tâm lý của mình là việc cần thiết. “Vì không có mặt ở đó nên tôi không thể hình dung được cách hỏi của chủ tọa như thế nào. Nhưng việc chủ tọa đang hỏi mà LS lớn tiếng và đứng phắt lên như thế thì không phù hợp. Tuy nhiên, sau đó chủ tọa đã mời hai LS ngồi xuống và LS đồng ý tức là hai bên đã đạt được sự kiềm chế cần thiết để phiên tòa được tiếp tục. Tôi đánh giá vị chủ tọa trên đã bình tĩnh và xử lý tình huống khéo léo…” - LS Hùng nói.


Chủ tọa có quyền yêu cầu luật sư ngồi

Theo ông Nguyễn Kim Tiếng (nguyên Viện trưởng VKSND quận 5, TP.HCM), trong phiên tòa hình sự chủ tọa phiên tòa vừa là người tiến hành tố tụng vừa là người điều khiển toàn bộ hoạt động tố tụng tại tòa. Theo đó, những người tiến hành tố tụng và người tham gia tố tụng khác, trong đó có LS và kiểm sát viên cũng phải tuân theo. Trong việc xét hỏi, theo khoản 2 Điều 207 BLTTHS thì chủ tọa cũng là người được ưu tiên trước. LS có thể đánh giá rằng chủ tọa xét hỏi không khách quan nhưng cũng không nên đứng dậy lớn tiếng phản đối theo kiểu bột phát, gây căng thẳng cho phiên tòa. Do đó khi chủ tọa nói LS bình tĩnh và mời ngồi xuống nhưng LS vẫn không ngồi thì chủ tọa có quyền yêu cầu ngồi. Trường hợp yêu cầu mà LS vẫn không chấp nhận thì chủ tọa có thể áp dụng một trong những biện pháp mà luật trao cho để xử lý tình huống.

“LS đứng dậy phản ứng cách điều khiển phiên tòa của chủ tọa phiên tòa có lý ở chỗ pháp luật cấm việc mớm cung, ép cung, dụ cung ở bất cứ giai đoạn tố tụng nào. LS cho rằng đó là vi phạm tố tụng nên đứng dậy để phản đối. Ít nhất trong tình huống trên cách phản ứng này của LS Phúc có tác dụng khi chủ tọa phiên tòa đã có sự điều chỉnh để tiếp tục điều hành phiên xử” - LS Hoàng Văn Thất Sơn, Đoàn LS TP.HCM, phân tích.

Tuy nhiên, theo LS Sơn, quyền điều khiển phiên tòa là của chủ tọa phiên tòa. Nếu LS cứ đứng suốt phiên xử, không chịu ngồi thì sẽ làm cản trở việc xét xử một cách bình thường của HĐXX. Đành rằng LS có quyền phản đối khi quyền lợi của thân chủ mình bị xâm phạm nhưng bằng cách đứng suốt thì không hay. Bởi thực tế LS có nhiều cách phản đối phù hợp mà pháp luật cho phép. Chẳng hạn, LS có thể sử dụng quyền của người bào chữa đề nghị thư ký phiên tòa ghi chép một cách đầy đủ những câu hỏi mà LS cho rằng chủ tọa ép cung, mớm cung. Sau đó LS còn có quyền được xem biên bản phiên tòa, nếu thấy biên bản không ghi nhận đầy đủ những câu hỏi đó thì LS vẫn có quyền đề nghị ghi vào.

Không phải cách hay

Tôi cho rằng LS có quyền làm văn bản kiến nghị đến tòa án hoặc VKS nếu thấy rằng thẩm phán và kiểm sát viên tại tòa có hành vi vi phạm tố tụng, kèm theo những chứng cứ do LS thu thập. Việc đứng dậy và lớn tiếng phản đối tại tòa là phản ứng tức thời nhưng không phải là cách hay và hiệu quả. Nếu thực sự chủ tọa vi phạm tố tụng trong quá trình xét hỏi thì LS có thể tìm cách xác lập chứng cứ, khi kết thúc phiên tòa sẽ làm bản kiến nghị đến chánh án hoặc làm chứng cứ để trình ra tại phiên tòa phúc thẩm, yêu cầu hủy án.

NGUYỄN KIM TIẾNG,
nguyên Viện trưởng VKSND quận 5, TP.HCM

SONG NGUYỄN - LỆ TRINH

BÌNH LUẬN

Dung

Ủng hộ LS, đây là cách phản ứng phiên tòa phù hợp, vì Chủ tọa phiên tòa là người điều khiển phiên tòa mà không khách quan thì làm sao vụ án có công lý được. Thử hỏi LS bằng cách nào để lập bằng chứng về sự không khách quan vô tư của HĐXX, khi mà người cầm trịch tại phiên tòa là Chủ tọa phiên tòa cố tình vi phạm pháp luật.

Trịnh Vĩnh Phúc

Dạ thưa quý Anh, trong phiên tòa ngày 28/3 chúng tôi chỉ đứng lên không quá 1 phút để bày tỏ thái độ và lên tiếng nêu rõ quan điểm của mình và sau đó ngồi xuống theo lời mời của chủ tọa và khẩu ngữ cũng không quá lớn, chỉ đủ khán phòng nghe. Tất cả đều bằng cử chỉ lời nói phản đối đều rất trang trọng, nên xin đừng diễn dịch và suy đoán quá xa. Mới hôm qua 3/4, Tòa án tiếp tục mở lại phiên tòa, sau 1 tuần nghị án, quay lại phần thẩm vấn và tranh luận, chúng tôi đã tham gia tích cực và phiên tòa diễn ra một cách bình thường...

Ngãi Cứu

Vụ việc báo phản ánh, co liên quan đến nguyên tắc chung của BLTTHS qui định: Điều 10 xác định sự thật của vụ án, theo đó thì Cơ quan điều tra, VKS, Tòa án phải áp dụng mọi biện pháp HỢP PHÁP để xác định sự thật của vụ án một cách khách quan, toàn diện và đầy đủ, làm rõ những chứng cứ xác định có tội và chứng cứ xác định vô tội, những tình tiết tăng nặng và giảm nhẹ trách nhiệm hình sự của bị can, bị cáo" và Điều 12 qui định trách nhiệm của Cơ quan, người tiến hành tố tụng "trong quá trình tiến hành tố tụng phải nghiêm chỉnh thực hiện những QUI ĐỊNH của pháp luật và phải chịu trách nhiệm về những hành vi, quyết định của mình". Việc chủ tọa phiên tòa khi xét hỏi bị cáo, bị Luật sư phản ứng vì câu hỏi của chủ tọa có tính chất " Mớm cung" đối với bj cáo, thì đây là phản ứng tích cực, vì Luật sư- Người tham gia tố tụng - nhưng có nghĩa vụ góp phần bảo vệ Công lý, và vì Luật pháp cấm người tiến hành tố tụng là Điều tra viên, kiểm sát viên, Thẩm phán... Không được có hành làm rõ sự thật vụ án bằng các hành vi như mớm cung, dụ cung, bức ép cung đối với bị can bị cáo. Ngay tại phiên tòa, khi thấy Thẩm phán, Hội thẩm nhân dân, kiểm sát viên hay người tham gia tố tụng khác hỏi có tính chất mớm cung như thế, thì Luật sư phải xin phép Chủ tạo phát biểu, kiến nghị chấm dứt hành vi xét hỏi đó. Nhằm bảo vệ công lý. Nhưng khi đã phát biểu xong quan điểm của mình mà còn đứng như để phản đối, thì không nên. Chủ tọa có quyền yêu cầu Luật sư ngồi xuống để bảo đảm cho việc xét hỏi tại phiên tòa được trật tự, đúng nội qui phiên tòa.

Anh Bay

BLTTHS cũng quy định mọi người ở trong phòng xử án đều phải có thái độ tôn trọng HĐXX, giữ gìn trật tự và tuân theo sự điều khiển của chủ tọa phiên tòa. Nếu ai có hành vi gây rối hoặc xem thường thì HĐXX có thể nhắc nhở hoặc thực hiện các biện pháp cần thiết ngăn chặn, chấm dứt hành vi ấy >>> BLTTHS rất rõ. Vậy chuyện LS Võ Thị Tiết bị hành hung,bị đánh, bị gây thương tích trong TA. Chủ tọa phiên tòa không có ý kiến? LS phản đối chủ tọa phiên tòa đứng dậy không tôn nghiêm? Không hiểu luôn.

Ls Trần Hồng Phong

Tôi ủng hộ hành động của ls Phúc, đây là "kỹ năng nghiệp vụ", nhằm đạt mục tiêu bào chữa cho bị cáo hiệu quả. Bản thân tôi, có một vài lần khi đang phát biểu thì thành viên trong HĐXX nói chuyện riêng, tôi đã im lặng k nói nữa, làm họ giật mình nhìn lên. Tôi nói "nếu ls phát biểu, mà HĐXX không cần nghe, thì tôi nói cho tôi nghe à?". Chủ toạ đã xin lỗi. Lại có lần chủ toạ khi hỏi đương sự không được, một thẩm phán cánh gà đã bất ngờ nạt nộ, rồi yêu cầu luật sư "đứng lên" để trả lời. Tôi không đứng, mà ngồi im (vì thấy y/c của thẩm phán là vô lý, không đúng thủ tục). Thẩm phán bèn nói "ls nhìn bắt ghét" và quay sang ... đọc báo ! (trong khi toà vẫn đang xét xử). Nếu toà xét xử thật sự công minh, nghiêm túc, sẽ k có những cảnh như vậy.

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM