Xuất khẩu gạo: Cần công khai, minh bạch, bình đẳng

Kinh tế

Xuất khẩu gạo: Cần công khai, minh bạch, bình đẳng

(PL)- Theo các doanh nghiệp, việc Tổng cục Hải quan cho mở tờ khai đăng ký xuất khẩu gạo vào lúc nửa đêm là thiếu công khai, thiếu minh bạch.

Bản tin liên quan

Nhiều doanh nghiệp (DN) xuất khẩu gạo không kịp đăng ký trực tuyến tờ khai hải quan cho số lượng 400.000 tấn gạo được phép xuất khẩu trong tháng 4. Họ cho rằng việc Tổng cục Hải quan cho mở tờ khai xuất khẩu gạo từ 0 giờ 30 ngày 12-4 là thiếu công bằng, thiếu minh bạch.

Chính vì vậy, nhiều công ty xuất khẩu gạo đã gửi công văn, đơn kiến nghị lên Thủ tướng Chính phủ và các bộ xem xét, giải quyết.

Cả tỉnh không doanh nghiệp nào đăng ký được

Ngày 14-4, ông Phạm Thái Bình, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Công nghệ cao Trung An (Cần Thơ), cho biết ông đã ký văn bản đề nghị giải quyết khẩn cấp lần thứ hai gửi Thủ tướng Chính phủ và các bộ, ngành. Cụ thể, ông Bình đề nghị hủy toàn bộ tờ khai hải quan xuất khẩu gạo từ ngày 11-4 đến nay. Cạnh đó, yêu cầu hải quan cho các DN khai tiếp những lô hàng đang khai dang dở và thông quan hết toàn bộ số lượng gạo đang nằm tại các cảng.

“Hiện tại, DN đang có mấy trăm ngàn tấn gạo nằm tại các cảng chờ thông quan. Danh sách, số container, các DN nhận về để đóng gạo… Bộ Công Thương đều nắm rất rõ. Đáng lẽ nếu hải quan cho mở tờ khai thì việc đầu tiên là phải cho các lô gạo đã và đang khai dang dở xuất khẩu, sau đó mới cho mở tờ khai mới. Việc rất đơn giản vậy mà hải quan không thực hiện. Đó là chưa kể lúc nửa đêm cho mở tờ khai và chỉ trong ba giờ đồng hồ cho đăng ký hết 400.000 tấn gạo. Vậy có đúng với chỉ đạo của Thủ tướng là công khai, minh bạch không?” - ông Bình thắc mắc.

Trong khi đó, ông Nguyễn Hữu Dũng, Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Đồng Tháp, cho hay trên địa bàn tỉnh có 21 DN xuất khẩu gạo nhưng không có đơn vị nào đăng ký xuất khẩu được. Chính vì vậy các DN đều khóc ròng do hết hạn ngạch, trong đó có một công ty hiện có hơn 9.000 tấn gạo đang nằm ở cảng nhưng không đăng ký được.

Các DN này trước đó vốn đang xuất khẩu bình thường, sau đó có lệnh ngưng đột ngột. Nay có lệnh cho xuất khẩu lại, nhưng quy định hạn ngạch 400.000 tấn mà không có hướng dẫn hay ưu tiên cho các đối tượng như DN có hàng hóa tại cảng, đang làm thủ tục hải quan dở dang, đang có hợp đồng… nên tạo ra cuộc tranh giành mất trật tự.

“Các DN không đăng ký được phải lưu kho dưới tàu nên tốn chi phí rất lớn, bán gạo trả tiền tàu cũng không đủ. Khổ nhất là các DN 100% vốn nước ngoài. Họ không được bán hàng nội địa, chỉ được xuất khẩu nhưng bây giờ họ không đăng ký được thì chỉ có nước buông tay chịu lỗ, rồi hợp đồng bao tiêu với người dân này kia, khổ trăm bề” - ông Dũng cho hay.

Theo Sở Công Thương tỉnh An Giang, sáng 12-4, sở rà soát, nắm thông tin nhanh từ các DN xuất khẩu gạo thì được biết Tổng cục Hải quan không công bố thời gian mở hệ thống thông quan hàng hóa tự động. Do đó, phần lớn công ty trên địa bàn cũng không thể thực hiện đăng ký tờ khai hải quan xuất khẩu gạo.


Nhiều ý kiến cho rằng cho xuất khẩu 400.000 tấn gạo trong tháng 4 là quá ít vì lúa gạo còn tồn trong dân, doanh nghiệp rất nhiều. Ảnh: GIA TUỆ

Gạo đang tồn tại kho, tại cảng quá nhiều

Ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch HĐQT Intimex Group, cho hay chỉ riêng các đơn vị hội viên của Hiệp hội Lương thực Việt Nam đăng ký có hợp đồng xuất khẩu sản lượng đã lên tới 1,3 triệu tấn gạo, tồn kho gần 3 triệu tấn. Vì thế, khi chỉ cho xuất khẩu 400.000 tấn trong tháng 4 thì chắc chắn sẽ tồn kho tới 900.000 tấn. Khi mở tờ khai điện tử, ai nhanh tay thì được, khi đó chắc chắn sẽ có những DN chậm chân, không xuất khẩu được.

“Vì vậy, theo tôi, để minh bạch, rõ ràng, cơ quan hải quan xác minh cứ DN nào đăng ký tờ khai có số container, có tàu rõ ràng, có hàng thật thì cho thông quan. Còn nếu DN nào không có thì coi như tờ khai đó bị xóa. Ngoài ra, Bộ Công Thương cần đề xuất bổ sung 200.000 tấn gạo xuất khẩu trong tháng 4” - ông Nam kiến nghị.

Theo Sở Công Thương tỉnh An Giang, hiện sản lượng gạo, nếp có hợp đồng giao hàng trong quý II-2020 của các DN trên địa bàn nhưng chưa được xuất khẩu khoảng 87.294 tấn. Trước tình hình trên, sở đã đề xuất UBND tỉnh kiến nghị Thủ tướng Chính phủ cho phép xuất khẩu 78.737 tấn gạo, nếp.

Phía An Giang cũng đề nghị sắp tới, Tổng cục Hải quan cần kịp thời có văn bản thông tin đến Cục Hải quan các địa phương, các DN xuất khẩu gạo và trên tất cả phương tiện thông tin đại chúng thời gian mở cửa hệ thống thông quan hàng hóa tự động. Qua đó để tất cả DN đều có cơ hội thực hiện đăng ký tờ khai hải quan xuất khẩu gạo, có cơ hội tham gia vào hạn ngạch xuất khẩu gạo.

Tổng cục Hải quan: Phải có phương án khác

Nguyên tắc quản lý hạn ngạch xuất khẩu gạo của Chính phủ theo Công văn 2412 Bộ Công Thương trình Thủ tướng ngày 6-4 là: Tờ khai đăng ký trước sẽ được xuất khẩu trước, tờ khai được mở cho đến khi chạm mốc 400.000 tấn. Không ưu ái ai cả, DN nào đăng ký sớm thì được, nếu hết hạn ngạch rồi thì DN không đăng ký tờ khai được.

Theo nguyên tắc này thì hải quan thiết lập một hệ thống cho phép DN đăng ký tờ khai cho đến khi nào số lượng đăng ký chạm mốc 400.000 tấn thì dừng, không cho phép đăng ký nữa. Hải quan hoàn toàn thực hiện theo chỉ đạo của Chính phủ và Bộ Công Thương.


Ghe của thương lái đậu tại chợ Bà Đắc, huyện Cái Bè. Ảnh: MỸ GIANG

Mặt khác, quyết định của Bộ Công Thương ban hành vào tối muộn 10-4, tức ngày thứ Sáu. Hải quan nhận được quyết định ngày 11-4, tức thứ  Bảy và phải có thời gian nâng cấp, xây dựng các tiêu chí để quản lý và trừ lùi rồi cập nhật trên hệ thống. Chứ trên hệ thống không có sẵn các tiêu chí ấy. Và vì như vậy, sau khi cập nhật thì hệ thống có hiệu lực từ 24 giờ ngày 11-4, tức là 0 giờ ngày 12-4.

Hệ thống của hải quan làm việc 24/7. Các DN làm thủ tục hải quan thường xuyên thì đều biết điều đó. Điều này cũng dẫn đến tình trạng là DN nào biết thì liên tục đăng ký và được hưởng nhiều hạn ngạch hơn. Theo thống kê của hải quan thì Intimex đăng ký tới 102 tờ khai và số lượng trên 96.000 tấn, chiếm gần 1/4 hạn ngạch. Cũng có các DN đăng ký được số lượng tờ khai khá nhiều, có DN 40 tờ khai, có DN 30 tờ khai… số lượng hàng chục ngàn tấn...

Đây cũng là bất cập trong cơ chế điều hành của Chính phủ và Bộ Công Thương, làm cho DN bị động và phải trực gửi tờ khai. DN nào chậm, không liên tục ấn nút “send” là không gửi được tờ khai. Thực ra về vấn đề này thì các bộ, ngành cần rút kinh nghiệm để không bị động. Chẳng hạn, Bộ Công Thương phải ban hành một văn bản trong đó có quy định rõ thời gian thực hiện và trên cơ sở đó thì các cơ quan, ban, ngành thông báo trước cho DN để họ không bị động.

Ông ÂU ANH TUẤN, Cục trưởng Cục Giám sát quản lý về hải quan thuộc Tổng cục Hải quan

CHÂN LUẬN ghi

TS TRẦN HỮU HIỆPchuyên gia kinh tế ĐBSCL:

Xem lại chỉ tiêu chỉ cho xuất 400.000 tấn gạo

Phải nhìn nhận vấn đề là chỉ tiêu xuất khẩu 400.000 tấn gạo nhanh chóng được đăng ký hết, đặc biệt các DN gạo ở ĐBSCL bức xúc cho thấy chỉ tiêu này cần phải xem xét lại.

Sắp tới, ngành chức năng cần phải xem xét dựa trên năng lực của các DN xuất khẩu gạo trong sáu tháng hoặc một năm qua căn cứ trên cơ sở các hợp đồng đã ký để thấy được năng lực thật sự. Từ đó, phân bổ dựa trên tỉ lệ năng lực này chứ không phải phó thác cho việc hên xui, xí phần trước thì được như vừa qua.

Một lãnh đạo Chi cục Hải quan TP.HCM:

Sẽ kiểm tra tờ khai và thực tế hàng hóa

Cần phải rà soát các tờ khai đăng ký xuất khẩu gạo, vì có trường hợp một người vào đăng ký nhưng lại đăng ký vài chục, có khi cả trăm tờ khai. Vì vậy, phía Chi cục Hải quan TP.HCM đã có công văn đề nghị Tổng cục Hải quan hướng dẫn về các trường hợp tờ khai thuộc luồng đỏ, kiểm tra thực tế hàng hóa. Ví dụ trường hợp tờ khai mà không có hàng thật thì xử lý, loại bỏ ra như thế nào để những DN có thể khai tờ khai tiếp.

Bên cạnh đó, nên chăng Bộ Công Thương cần đề xuất cho phép những DN đã có hợp đồng từ trước thì được xuất khẩu trước, những trường hợp ký hợp đồng sau thì xuất sau sẽ hợp lý hơn.

H.DƯƠNG - C.ANH - G.TUỆ - Q.HUY

BÌNH LUẬN

Nguyễn văn nhân

Nếu chỉ đăng ký trước mà gạo chưa hề thấy đó là kế hoạch trên giấy .tại sao mở đăng ký vào nửa đêm ...đề nghị chính phủ xem xét hải quan và các cơ quan liên quan

Phán .

Bao nhiêu năm xuất khẩu gạo mà qui trình cấp hạn ngạch xuất khẩu,tờ khai xuất nhập... vẩn chưa thống nhất cách làm tại hải quan. Giờ la lên mới thấy" lổ kim con lạc đà qua dễ dàng ". Đăng ký hợp đồng ảo,trúng thầu thực...

Miền tây

Ở đây người ta muốn nói là: Khi cho mở hệ thống đang ký tự động thì hải quan có thông báo công khai rộng rãi về thời điểm mở hay không? , vì XK gạo này là có hạn (hạn ngạch), chớ người ta không nói hệ thống chạy 24/24 gì hết, hay là khi hệ thống đang ký đến 400 ngàn tấn thì tự động ngưng đăng ký, cái này ai cũng biết, trẻ em cũng biết, lý giải như thế nào về việc không công khai công bố thông báo rộng rãi cho mọi người biết là "thời điểm mở hệ thống đăng ký tự động", nói đi, đừng có quanh co, có tiêu cực có lợi ích nhóm không, có thông đồng tham ô hối lộ không? ; đề nghị chính phủ cho CA điều tra rồi công bố công khai minh bạch cho dân biết để giám sát có ý kiến về việc làm của cơ quan công quyền, nhất là thời điểm mà cả nước gồng mình PCDB như thế này, không ởm ờ được. /.

Duy chuyen

Đã khoác áo nhân danh cho nhà nước đường đường chính chính như thế mà khi làm việc thì làm vào...nửa đêm. Điều gì đã và đang xảy ra một cách khẩn cấp đến cho ngành quan thuế của VN như vậy! ?

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM