3 lý do không nên tăng thuế xăng lên 8.000 đồng/lít

THÙY LINH ghi
THÙY LINH ghi
Thứ Hai, ngày 22/5/2017 - 11:45

(PLO)- Tăng thuế bảo vệ môi trường (BVMT) không chỉ đi ngược với các giải pháp kích cầu mà còn tạo ra sự bất bình đẳng cho nhóm thu nhập trung bình thấp và làm giảm sức tiêu thụ hàng nội địa.

Sau khi Bộ Tài chính đề xuất tăng thuế BVMT lên tối đa 8.000 đồng/lít, rất nhiều ý kiến phản ứng cho rằng nếu đề xuất này đi vào thực tế sẽ tác động tiêu cực cho nền kinh tế và gây bất lợi cho người dân. Chúng tôi xin đăng ý kiến của ông Nguyễn Đức Hùng Linh, Giám đốc phân tích và tư vấn đầu tư khách hàng cá nhân CTCPCK Sài Gòn.

Ông Nguyễn Đức Hùng Linh phân tích: Thuế BVMT đối với xăng dầu đã được tăng từ 1.000 lên 3.000 đồng/lít vào năm 2015 để bù cho phần thuế nhập khẩu xăng dầu giảm từ 35% xuống 20% theo lộ trình cắt giảm thuế trong cam kết thương mại ASEAN.

Trước đó, từ năm 2012 đến 2015, thuế nhập khẩu xăng dầu đã được tăng từ 0% lên 35% để bù đắp thâm hụt ngân sách. Gần đây lại tiếp tục có đề xuất tăng thuế BVMT lên tối đa 8.000 đồng/lít. Có ba lý do để thấy rằng việc tăng thuế này là không nên.

Thứ nhất, cân đối ngân sách 2017 đang ở trạng thái tốt, không cần thiết phải áp dụng các biện pháp tận thu.

Thu ngân sách bốn tháng đầu năm 2017 đạt 396,4 ngàn tỉ, tăng +17,8% cùng kỳ năm ngoái trong khi chi ngân sách là 393,3 ngàn tỉ, tăng +9,8% cùng kỳ năm trước.

So với cùng kỳ năm 2016, tốc độ thu ngân sách đã tăng nhanh hơn nhiều, nhờ vậy cán cân ngân sách đã chuyển sang thặng dư +3,1 ngàn tỉ trong khi cùng kỳ thâm hụt -53,6 ngàn tỉ. Rủi ro thâm hụt ngân sách giảm đáng kể khi 3/4 tháng đầu năm đều có thặng dư.

Mức tăng 17,8% của thu ngân sách bốn tháng cao hơn khá nhiều mức tăng của dự thu cả năm 2017 là 10,1%. Thu ngân sách tăng tốt là nhờ thuế thu nhập cá nhân tăng 26,1%, thuế liên quan đến xuất nhập khẩu tăng 21,4%, thuế VAT và thuế TNDN tăng trở lại sau năm 2016 giảm sút do áp dụng nhiều chính sách ưu đãi.

Chi ngân sách tăng chậm hơn tăng thu nhưng mức +9,8% vẫn cao hơn mức tăng dự chi cả năm là +7,5%. Chi đầu tư phát triển mới đạt 19,2% kế hoạch sau bốn tháng nhưng đã tăng 20% cùng kỳ năm ngoái.

Việc thúc đẩy chi đầu tư phát triển phải đi đôi với tăng hiệu quả đầu tư công nên dù thấp so với kế hoạch cũng không thể vội vàng. Các khoản chi thường xuyên bốn tháng tăng 9,8%, cao hơn dự toán cả năm là 7% nên cần phải có biện pháp kiểm soát chặt chẽ.

Như vậy có thể thấy nhờ thu tăng mạnh nên cán cân ngân sách đạt trạng thái thặng dư. Với các khoản thu thuế có tính ổn định tương đối cao và chi được kiểm soát, đặc biệt chi thường xuyên, bội chi ngân sách sẽ không còn là rủi ro lớn cho ổn định vĩ mô.

Thứ hai, sức mua người dân yếu, không thể gánh thêm gánh nặng thuế.

Chỉ số bán lẻ trong ba năm gần đây đang có chiều hướng giảm. Bốn tháng đầu năm 2015 và 2016, tăng trưởng bán lẻ lần lượt là 8% và 7,5%. Sang bốn tháng năm 2017, chỉ số bán lẻ giảm xuống chỉ còn 6,7%.

Khi thuế BVMT đối với xăng dầu tăng từ 1.000 lên 3.000 đồng/lít, thu thuế BVMT đã tăng thêm 31.000 tỉ, tương đương 0,9% tổng bán lẻ của năm 2016. 0,9% là con số lớn nếu so với tăng trưởng bán lẻ của bốn tháng đầu năm 2017 là 6,7%.

Nếu tiếp tục tăng từ 3.000 lên 8.000 đồng/lít, người tiêu dùng sẽ phải đóng thêm 75.000 tỉ, bằng 2,1% tổng bán lẻ.

Tăng trưởng bán lẻ giảm cho thấy sức tiêu dùng giảm, thu nhập và chất lượng cuộc sống người dân chậm cải thiện. Nếu tăng thuế, chất lượng cuộc sống của người dân nói chung còn giảm hơn nữa.

Người tiêu dùng đã phải đóng hai khoản thuế lớn là thuế VAT và thuế thu nhập cá nhân, cả hai khoản thuế này đều đã tăng mạnh. Thay vì giảm thuế để giúp cải thiện cuộc sống, đặt thêm gánh nặng thuế BVMT là điều không hợp lý.    

Thứ ba, kinh tế Việt Nam tăng trưởng chậm vì sức cầu yếu, vì vậy muốn thúc đẩy tăng trưởng cần phải có giải pháp kích cầu, bao gồm giảm thuế, không phải tăng thuế.

Từ năm 2014, thuế suất thuế TNDN đã được giảm dần từ 25% xuống 20%, thuế trước bạ đối với ô tô cũng được giảm từ 20% xuống 10%.

Nếu giảm thuế TNDN có thể giúp doanh nghiệp có nguồn vốn tái đầu tư, tạo ra tăng trưởng trong tương lai thì giảm thuế trước bạ ô tô không có lý giải thuyết phục. Tỉ lệ nội địa hóa ô tô thấp nên giảm thuế trước bạ thực chất lại là kích cầu cho nước ngoài và làm tăng nhập siêu. Ô tô là mặt hàng đắt tiền vì vậy giảm thuế trước bạ cũng là giảm thuế cho nhóm nhỏ có thu nhập cao.

Tăng thuế xăng dầu, ngược lại, đang đánh vào đại đa số người dân, trong đó nhóm thu nhập trung bình và thấp chịu tác động nhiều nhất.

Với 304.000 xe được các thành viên VAMA bán trong năm 2016 và giả định 10% thuế trước bạ mỗi xe là 50 triệu đồng thì ngân sách đã bị hụt đi 15,2 ngàn tỉ.

15,2 ngàn tỉ đó có thể đổi tương đương với 1.000 đồng thuế BVMT cho mỗi lít xăng.

1.000 đồng là nhỏ nên nếu được giảm, người tiêu dùng sẽ có xu hướng chi tiêu cho những khoản thiết yếu. Hàng hóa thiết yếu lại thường có tỉ lệ nội địa hóa cao như lương thực, thực phẩm. Như vậy không chỉ chất lượng cuộc sống của đa phần người dân được cải thiện mà sức cầu với hàng hóa nội địa nhất là nông sản sẽ gia tăng.

Tăng thuế BVMT do đó không chỉ đi ngược với các giải pháp kích cầu mà còn tạo ra sự bất bình đẳng cho nhóm thu nhập trung bình thấp và làm giảm sức tiêu thụ hàng nội địa.

Tóm lại, tăng thuế BVMT đối với xăng dầu cần phải được cân nhắc lại bởi xét ở góc độ ngân sách nó không thực sự cần thiết trong khi tăng thuế là đi ngược với xu hướng kích cầu và làm giảm chất lượng sống của người dân.

THÙY LINH ghi

Đọc nhiều

Tiện ích

Tin mới

Danh mục