'Phí' thành 'giá': Chuyện chữ nghĩa và ngữ nghĩa!

Theo dòng

'Phí' thành 'giá': Chuyện chữ nghĩa và ngữ nghĩa!

(PLO)- Mấy ngày nay, Bộ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Văn Thể, một lần nữa, đang phải gánh chịu chuyện “ném đá” từ dư luận, nhất là từ mạng xã hội xung quanh vấn đề liên quan đến các dự án BOT, các trạm thu phí giao thông đường bộ.

Bản tin liên quan

Nguồn cơn bắt đầu từ việc đồng loạt các “trạm thu phí” BOT sửa bảng hiệu thành “trạm thu giá”. Không ít lời chỉ trích, mạt sát. Nào là “tráo trở”, “bịp bợm”, “đánh lận con đen”, “dốt nát”…

Cũng có nhiều phân tích dựa vào quy định pháp luật, giới thiệu đến công chúng việc phân định sự khác nhau giữa phí, lệ phí (theo mức nhất định được cơ quan có thẩm quyền ấn định) mà người thụ hưởng dịch vụ công phải trả với giá, một giá trị định lượng mà người tiêu dùng (cũng là người thụ hưởng dịch vụ) phải móc hầu bao trả cho các đơn vị sự nghiệp, các công ty đầu tư mang tính chất tư nhân khi muốn “mua” dịch vụ.

Lập luận này cũng chính là cơ sở cho lời biện giải của Bộ trưởng Thể khi đề cập đến vấn đề tại sao không gọi là “thu phí” mà phải gọi là “thu giá”. Căn cứ pháp lý cho sự phân biệt, chuyển đổi này là Luật Phí và lệ phí 2005 và Luật Giá 2012. Theo đó, “phí dịch vụ sử dụng đường bộ các dự án đầu tư xây dựng để kinh doanh do Bộ GTVT quản lý (phí BOT) bị loại khỏi danh mục phí, lệ phí - thuộc diện phải nộp cho cơ quan quản lý nhà nước. Bộ trưởng Thể còn nói đại ý, phí là do nhà nước quản lý, cơ quan có thẩm quyền sẽ quyết, muốn tăng giảm phải qua nhiều tầng nấc, nhiều cơ quan bàn thảo, phê duyệt; còn giá chủ yếu do doanh nghiệp (nhiều trường hợp là TNHH, cổ phần, tức là tư nhân) định đoạt, trong trường hợp giá BOT đường bộ, một lĩnh vực dính dáng đến quyền lợi công cộng của đại đa số nhân dân, Bộ GTVT sẽ “hiệp thương”, điều chỉnh, phê chuẩn việc tăng giảm. Sự chuyển đổi khái niệm, thay chữ đó theo Bộ tưởng Thể, là để dễ “linh hoạt”!

Thêm một căn cứ pháp lý nữa, mà trộm vía gọi là Bộ GTVT tự “vẽ bùa” để đeo. Đó là Thông tư 35/2016 do chính Bộ GTVT ban hành nhằm hướng dẫn thi hành một nghị định của Chính phủ, trong đó có nêu: "Trạm thu giá sử dụng dịch vụ đường bộ là nơi thực hiện việc thu giá dịch vụ...". Căn cứ thông tư này, các tram thu phí BOT sẽ phải ghi đầy đủ trên bảng hiệu: “Trạm thu giá sử dụng dịch vụ đường bộ qua Cai Lậy”, chẳng hạn. (!?)

Nếu lúc đó, Bộ GTVT trưng cầu sự tham vấn tích cực của các nhà ngôn ngữ học thì có thể, trong Thông tư ấy đã không xài từ “trạm thu giá sử dụng dịch vụ” (qua triển khai thực tế được viết tắt thành “trạm thu giá”) mà sẽ có sự điều chỉnh về chữ nghĩa, đưa ra khái niệm nào đó cho phù hợp. Giờ thì mọi việc vỡ lở rồi. Vỡ lở đến mức nhiều lái xe đã cắc cớ đem nguyên một rổ giá (giá đỗ) ra nộp cho các trạm “thu giá”!

Đúng là nhiều người đã rất lấy làm tiếc chuyện chữ nghĩa trong vấn đề này. Làm sao để thể hiện cho mọi người hiểu đó là “thu tiền dịch vụ” chứ không phải “thu giá”, một khái niệm mà nhiều nhà ngôn ngữ bậc thầy đều cho là vô nghĩa, tối nghĩa, không thể hiện chính xác nội hàm muốn chỉ đến.

Thêm nữa, lời giải thích của Bộ trưởng Thể, phí do Nhà nước quản lý, giá do doanh nghiệp tính xem ra cũng không phù hợp và thiếu sức thuyết phục. Nếu theo logic của Bộ trưởng Thể thì sẽ phải có văn bản yêu cầu gọi là “viện giá”, “học giá”… trong trường hợp người thụ hưởng dịch vụ từ các bệnh viện tư, trường tư thục… hay sao?

Vấn đề còn lại là mặc dù quy định hiện hành ở các luật liên quan, có sự phân biệt giữa phí và giá nhưng khi việc ra lệnh hay chỉ đạo sửa trên các bảng hiệu ở các trạm BOT đường bộ từ “thu phí” thành “thu giá” đã tạo nên làn sóng phản ứng gay gắt từ dư luận thì động thái tiếp theo là gì đề xử lý ổn thỏa?

Không ít ý kiến cậy nhờ các nhà ngôn ngữ học, các bậc thức giả, các chuyên gia cho sáng kiến. Bởi chuyện này không chỉ  bó hẹp trong phạm vi luật pháp mà là bao hàm cả chuyện chữ nghĩangữ nghĩa, ngôn ngữ pháp lý và ngôn ngữ phổ thông. Ở đây, không thể đơn thuần dựa vào câu chữ của luật, dựa vào ý chí chủ quan của ai đó để sửa đổi, cho ra lò một khái niệm mới thay thế khái niệm phổ quát đã được xã hội chấp nhận và hiểu theo nghĩa phổ biến.

Một điều cũng xin được nhắc Bộ trưởng Thể: Nếu quy định (văn bản quy phạm pháp luật) của cấp trên và của chính mình ban hành không phù hợp thực tế, vấp phải sự phản ứng của dư luận mà phản ứng đó có cơ sở, thì chính mình có quyền và có trách nhiệm, có thể thông qua việc kiến nghị, đề xuất đến các cơ quan có thẩm quyền, kịp thời có động thái sửa đổi, chỉnh sửa cho phù hợp!

Công luận đang chờ phản ứng và những động thái tiếp theo mang tính cầu thị từ Bộ trưởng nói riêng và Bộ GTVT nói chung!

NGUYỄN HOÀNG

BÌNH LUẬN

Dân đen

Các cụ dạy...văn dốt.. võ dát còn chơi chữ. Hay thực chất ông BT muốn loại Quốc hội , loại chính phủ sang một bên để doanh nghiệp tự quyết về giá vé qua trạm BOT ? Coi chừng mắc mưu phản động à nhe. Liên quan đến an ninh quốc gia đó nhe.

tran hong van

Sau các bác lắm chuyện thế. Ông BT giao thông đâu phải là tiến sĩ ngôn ngữ học đâu mà bắt lỗi chữ nghĩa. "THU GIÁ",đó là giải pháp tối ưu để móc túi người tham gia giao thông. PHÍ thì nhà nước sẽ can thiệp nếu không hợp lý. CÒN GIÁ THEO CÁCH GIẢI THÍCH CỦA BT GTVT THÌ NHÀ NƯỚC KHÔNG CÓ QUYỀN QUYẾT MÀ PHẢI BÀN BẠC VỚI DOANH NGHIỆP ĐẤY. VÔ HÌNH CHUNG LÀ QUYỀN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VÈ PHÍ SẼ BỊ GẠT QUA 1 BÊN. Nhà đầu tư có thu phí đâu mà nhà nước can thiệp.

Thu Trang

"Trạm Thu Giá" trong tiếng Việt chỉ được hiểu duy nhất một nghĩa "Thu giá đỗ thay vì thu tiền".
Trừ phi ông dùng "Trạm thu giá" với thâm ý mà chúng tôi không hiểu:

Single Firefly

Người dân miền Nam mang giá để trả tiền qua trạm là hoàn đúng với tấm bảng đề chữ "Thu giá" rồi, còn nói qua nói lại làm gì! Đỉnh cao trí tuệ là đây!

Võ Tá Luân

ỦNG CÁC HỘ BỘ TRƯỞNG Trong các đời Bộ trưởng Bộ GTVT tôi thấy ông Nguyễn Văn Thể là người tài năng nhất. Khi mọi người phản đối trạm thu phí BOT ông ấy cho đổi ngay thành TRẠM THU GIÁ BOT.... Tôi yêu Ngài Bộ trưởng quá đi mất thôi.

Đặng Qúy Chuyên

Dùng từ "dốt nát" như báo nêu là quá đúng.

ngangtai

Việc này càng thể hiện được trình độ của ông BT này qua abc. Lãnh đạo mà như thế thì lãnh đạo được ai, chữ nghĩa còn chưa hiểu, khác gì trịnh xuân thanh viết đơn...

chỉ biết thở dài

Đề nghị bác phải ghi ra phát âm A Bờ Cờ cho rõ, ghi abc thì chắc gì ông ấy hiểu.

2lua

Đúng. Với giải thích Giá là tư nhân, Phí là nhà nước thì ok luôn. Mang mấy cái trạm thu giá hiện tại đó đặt đúng đường hoàn toàn do tư nhân đầu tư, còn mấy cái trạm trên QL1 thì phải dẹp hết vì QL1 không phải do tư nhân làm nhé, phần dặm và sơ sơ kia chính phủ trích ngân sách ra trả. Khi về đúng đường tư nhân làm rồi có đặt trạm tên gì tùy ý Bộ GTVT với nhà đầu tư chắc chắn người Dân không quan tâm.

Quang Vinh

Đã là của tư nhân, thuận mua vừa bán theo quan hệ thị trường, nhà nước đứng mang công an ra dọa dân để "thu giá" cho nhà đầu tư. Cái gì của công thì trả cho dân, vị trí đặt trạm trên đất công thì phải tháo bỏ. đừng làm thuê cho doanh nghiệp.

BẠN CÓ THỂ QUAN TÂM